معضل پژوهش در آموزش عالی/ 7

پز خالی مسئولان با پژوهش‌های بی‌کیفیت!

چهارشنبه 27 آذر 1398 - 13:35
کد مطلب: 1046186
پژوهش

مسئولان آموزش عالی کشور درحالی با کمیّت پژوهش‌های دانشگاهی پُز می‌دهند که وضعیت پژوهش در دانشگاه‌ها قابل دفاع نیست.

گروه دانشگاه ایسکانیوز، عاطفه نظارتی؛ «آواز دهل شنیدن از دور خوش است!» این ضرب­‌المثل حکایت آمارهایی است که مسئولان آموزش عالی از تعداد مقالات و پایان­‌نامه‌­ها ارائه می‌­دهند. بررسی دقیق­‌تر پژوهش‌­های دانشگاهی نشان ­می‌­دهد که آنچه به واقع در دانشگاه‌­ها اتفاق می‌­افتد­ با این آمارها فاصله دارد.

واقعیت این است که مقالات و پایان‌­نامه­‌ها را می‌­توان به آسانی کپی یا در مسیر دانشگاه خریداری کرد و هیچ‌کس هم متوجه نخواهد شد؛ چرا که مرجعی برای بررسی آن وجود ­ند­ارد. مقالات دیگری هم که با تلاش دانشجویان نوشته می‌­­شوند، اغلب در انتخاب موضوع اصلا توجهی به نیازهای جامعه نداشته و در نتیجه کاربرد و ضرورت ندارند. اگر هیچ کدام از این مشکلات هم وجود نداشته باشد، در چاپ مقاله اسم استاد به عنوان نویسنده اول می­‌آید و به همین دلیل اعتبار علمی چندانی برای دانشجو ندارد.

مشکلات حوزه پژوهش در آموزش عالی به تقلب علمی، پایان‌­نامه‌­ها و فقدان ماموریت‌­گرایی دانشگاه‌­ها خلاصه نمی‌­شود. کمبود بودجه پژوهشی از دیگر مشکلاتی است که دانشجویانی با آن روبرو هستند. در این گزارش به بررسی و نقد وضعیت پژوهش در آموزش عالی ایران خواهیم پرداخت.

بازار سیاه مقاله و پایان‌­نامه فروشی

بیش از 300 تا 400 مرکز پایان‌­نامه فروشی در تهران فعالیت می­‌کنند که متاسفانه برخی از دانشجویان دکتری تخصصی و استادان دانشگاه هم با این مراکز همکاری می‌­کنند

«بازار سیاه مقاله و پایان­‌نامه فروشی» عنوان گزارشی است که نشریه «ساینس» سال 2016 درباره تقلب علمی در ایران منتشر کرد. همچنین مجله نیچر در گزارشی اعلام کرد که 58 مقاله ایرانی چاپ شده در نشریات علمی این ناشر دارای سرقت ادبی و دستکاری داده هستند.

ساینس در این مقاله ادعا کرده است که تقریبا 5 هزار عنوان از پایان‌­نامه­‌های دوره‌­های ارشد و دکتری در ایران، هیچ اطلاعات علمی ندارند. به همین دلیل، رئیس جمهور در جلسه شورای عالی انقلاب فرهنگی از وزارتخانه‌های علوم و بهداشت خواست این موضوع را پیگیری کنند.

بررسی­‌های کارشناسان نشان داد که ادعاهای مطرح شده در نشریه ساینس و نیچر درست بوده و بیش از 300 تا 400 مرکز پایان‌­نامه فروشی در تهران فعالیت می­‌کنند که متاسفانه برخی از دانشجویان دکترای تخصصی و استادان دانشگاه هم با این مراکز همکاری می‌­کنند.

تقلب علمی معضل پژوهشی است که نهاد­های مسئول، باید برای مقابله با آن برنامه داشته باشند. به همین دلیل فرشاد فرزادفر استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران راه مقابله با تقلب علمی را بررسی تصادفی حدود یک درصد پایان­‌نامه‌­های دانشجویان کارشناسی‌ارشد و 5‌درصد دانشجویان دکتری دانست.

لزوم ماموریت‌­گرایی دانشگاه­‌ها

گسترش کمّی دانشگاه‌­ها در طول چهار دهه اخیر امکان ورود طیف وسیعی از جوانان کشور به دانشگاه را فراهم کرد. به طوری‌که در این مدت جمعیت دانشجویی کشور حدود 20 برابر شد؛ اما تعدد واحدهای آموزش عالی بدون ماموریت مشخصی برای هر کدام از آن­ها سبب موازی‌کاری و همپوشانی فعالیت‌­های پژوهشی شد.

واقعیت این است که همه مراکز آموزش عالی مستعد تمام فعالیت‌­های آموزشی و پژوهشی نیستند و اگر هر دانشگاه مأموریت ویژه خود را نداشته باشد و متناسب با نیازهای جامعه به تربیت دانشجو نپردازد آشفته‌بازاری که امروز با آن روبرو هستیم صد چندان خواهد شد و دانشگاه‌ها هیچگاه مسیر مشخصی را طی نمی‌کنند و صرفاً با پدیده «دانشگاه برای مدرک» روبرو خواهیم بود. منصور غلامی، وزیر علوم از ماموریت­‌گرایی دانشگاه­‌ها به عنوان یکی از محورهای مهم طرح ساماندهی آموزش عالی یاد کرد و ماموریت علمی آن­ها را در سه سطح محلی، منطقه‌ای و ملی تشریح کرد.

ماموریت‌­گرایی سبب همکاری علمی دانشگاه‌­ها با بخش‌های صنعتی و حل مشکلات و مسائل اجتماعی می­‌شود. به همین دلیل وزارت علوم امتیازات ویژه‌ای برای دانشجویان و استادانی که در اجرای این طرح مشارکت می­‌کنند قائل شده‌ است.

متاسفانه سیستم پژوهشی کشور، به دنبال کمیت تعداد مقاله و دانشجو و مرکز بوده است؛ اما پژوهش اصیل از کمیت به دست نمی­‌آید.

دست خالی نمی‌­توان پژوهش کرد

پژوهش اصیل به سه مولفه دانشجوی باکیفیت، استاد باکیفیت و زیرساخت و منابع مالی کافی نیاز دارد. منابع مالی محدود یکی از عوامل خطا در پژوهش است؛ چرا که کمبود آزمایشگاه یا پول برای مواد مصرفی آزمایش مانع انجام تحقیق کیفی می­‌‌شود.

متاسفانه سیستم پژوهشی کشور، به دنبال کمیت تعداد مقاله و دانشجو و مرکز بوده است؛ اما پژوهش اصیل از کمیت به دست نمی­‌آید.

«دست خالی نمی­‌توان پژوهش کرد» شاهین آخوندزاده، قائم مقام معاونت تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت با بیان این جمله تاکید کرد پژوهش اصیل و کیفی نیاز به بودجه دارد برای مثال بودجه پژوهشی هر دانشجوی دکتری در ایران 5 میلیون تومان است در حالی که برخی پایان­‌نامه­‌های دکتری تا 50 میلیون تومان هزینه دارد.

تقلب علمی، کمبود بودجه پژوهشی و نبود ماموریت‌­گرایی در دانشگاه­‌ها از جمله مشکلاتی است که پژوهش در ایران با آن مواجه است. اولین گام در رفع هر مشکلی این است که مسئولان به دور از غرض‌­ورزی زوایای مختلف آن را بررسی کرده و در گام بعدی در پی رفع آن برآیند.

انتهای پیام/

320 / 320

نظرات

1- لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
2- نظرات حاوی مطالب توهین‌آمیز یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران و مغایر با قوانین کشور منتشر نمی‌شود.
3- نظرات پس از تایید منتشر می‌شود.

ایسکاTV

اخبار پر بازدید

آخرین اخبار