ایسکانیوز - دین و اندیشه: کتاب گفتار عاشورا، مجموعه پنج سخنرانی است که در سال هزار و سیصد و سی و شش منتشر شده است. سخنرانیها توسط افراد متفاوتی همچون شهید بهشتی، مطهری و مرحوم آیتی ایراد شده و هرکدام به موضوع متفاوتی میپردازند. بعضی از سخنرانیها به تحلیل خود واقعه عاشورا اختصاص یافتهاند و بعضی دیگر، همچون سخنرانی شهید مطهری، به حواشی عزاداریها همچون خطابه و منبر میپردازند.
اهمیت این مجموعه، در تلاش سخنرانان برای به دست دادن یک روایت اجتماعی و تاریخی از قیام امام حسین است. همین تلاش، تصویر ترسیم شده در این کتاب را از روایت روحانیون سنتی جدا میکند. در واقع کتاب «گفتار عاشورا» یکی از نخستین گامهای روحانیون برای تاکید بیشتر بر سویههای اجتماعی و سیاسی عاشورا در کنار جنبه قدسی و الهی آن بود. نکته جالب توجه دیگر، دغدغههای ذهنی هر سخنران است که در گفتار او بازتاب پیدا میکند. برای مثال شهید بهشتی، بیشتر بر رابطه امام با یاران خود تمرکز میکند. درحالیکه مرحوم آیتی به زمینه سیاسی و اجتماعی قیام توجه دارد. در این نوشته به گزارش سه سخنرانی ابتدایی که از نظر موضوع جذابترند اکتفا میکنیم.
سخنرانی اول با عنوان «موجباتی که امام حسین را واردار به قیام کرد» توسط مرحوم آیتی ایراد شده است. تحلیل ارائه شده در این سخنرانی، در کتاب مهم شهید جاوید نیز مورد بحث و نقد قرار گرفته است. مطابق این تحلیل، امام پیشاپیش از سرانجام قیام خود آگاه بود، اما شهادت را یگانه راه برای اثرگذاری اجتماعی در آن شرایط میدید. این رویکرد، به یکی از نگاههای جاافتاده و مورد قبول در باب نهضت عاشورا تبدیل میشود.
سخنرانی دوم با عنوان «مبارزه پیروز» متعلق به شهید بهشتی است. تمرکز شهید بهشتی، چنانکه گفته شد، معطوف به رابطه امام و یارانش است. او این رابطه را با توجه به هدف قیام حسینی تحلیل میکند. این دغدغه به روشنی برآمده از توجهات و مبارزات سیاسی ایشان است. به همین سبب، گفتار عاشورا این قیام را از افقی نو بررسی میکند.
شهید مطهری، در گفتار سوم بر اهمیت خطابه در اسلام تمرکز میکند. در ادامه سخنرانی، ایشان اهمیت خطابه را به بحث خطبههای امام حسین پیوند میزند. با تحلیل این خطبهها در پی ارائه الگو برای منابر و خطابهها روحانیون روزگار خود است. برای ترسیم این الگو، در کنار خطبههای امام حسین به فرازهایی از نهجالبلاغه نیز توجه دارند. در ادامه نقدهایی راهبردی نیز به منابر زمان خود دارند. برای مثال از نظر ایشان موعظه در منابر پرقدرت است اما منبریها به مسائل زمانه خود آگاه نیستند و مصلحت دوران را نمیشناسند. برای تقویت موضع خود به حدیثی از امام رضا مبنی بر این که «مردم را به مصلحت دین و دنیای آنها آگاه کنید» استناد میکنند.
کد مطلب: 126480