تاثیر شبکه­ های اجتماعی بر سبک زندگی

یکشنبه 2 آبان 1395 - 09:51
کد مطلب: 688447
آسو محمدی

آسو محمدی*

دنیای مجازی با آن اغواگری­های دلبرانه­ اش همه را مبهوت قدرت ناشناخته­ خود کرده است. اگر زمانی تلویزیون به جعبه­ جادویی شهرت داشت، اکنون جادوگر خانه­ های ما اینترنت و به تبع آن شبکه­ های اجتماعی مبتنی بر نت و تلفن همراه است. سبک زندگی، همۀ آن چیزی است که انسان خود را با آن تعریف می­ کند اما با توجه به شرایط، ویژگی­های محیطی، ساختارهای اجتماعی، پیشینه­ روانشناختی، نحوه­ جامعه­ پذیری و موارد دیگر، اگر در محیط مجازی قرار بگیرد تصویری از خود نشان می­ دهد که به تدریج جهان دیگری از هویت را می­سازد تا جایی که گاهی دچار این پارادوکس می­ شود که "من واقعی" کدام است؟

«پیربوردیو» یکی از مهم­ترین و تاثیرگذارترین نظریه­ پردازان سبک زندگی است. بوردیو بررسی سبک زندگی را پیش از هرچیز مطالعه­ دارایی(کالاهای فرهنگی یا تجملی)می­ داند که افراد دور خود جمع کرده­اند. مانند خانه، ویلا، قایق تفریحی، ماشین، اثاثیه، نقاشی، کتاب­ ها، سیگارها، عطر، لباس ­ها. دوم، فعالیت­هایی که با آنها خود را متمایز نشان می­دهد: ورزش­ها، بازی­ ها، تفریح ­ها(پیاده­ روی، کوه­پیمایی، اسکی یا سوارکاری، گلف، تنیس)، لباس پوشیدن، رسیدن به ظاهر خود و نحوۀ استفاده از زبان یا بودجه ­بندی.

بوردیو برحسب اینکه انسان ها و گروه­ها چه نوع رفتارهایی در ابعاد مختلف دارند و چگونه و چقدر زمان، صرف رفتارهای مصرفی می­کنند، سبک­های زندگی را مورد مطالعه قرار داده­است.

پرداختن به موضوع رابطه میان شبکه­ های اجتماعی و سبک زندگی دریچه­ های جدیدی را به روی ما باز خواهد­ کرد. اینکه صرف زمان زیاد در فضای سایبر چگونه کاربران را قادر می­ سازد تا سبک زندگی خود را شکل داده و یا تغییر دهند؟ اینکه فضای مجازی چگونه عناصر هویتی را تغییر می­دهد و افراد هویت دلخواه خود را چگونه شکل می دهند؟

هکت(1993) استدلال می­کند که هویت فرآیندی ارتباطاتی است و باید در بافت تبادل پیام ها مورد مطالعه قرارگیرد. براساس نظریۀ هکت کاربران اینترنت تاثیرات مهمی بر تغییرات هویتی یکدیگر دارند. او می­گوید هویت­ها در تعامل با دیگران به منصه ظهور می­رسد و معتقد است هویت­ها برخاسته از گروه­ها و شبکه­ ها هستند.این نظریۀ هکت، به طور مستقیم تاثیر شبکه­ های اجتماعی را بر سبک زندگی و دوست­یابی نشان می دهد و از این جهت بسیار مهم است. چرا که اساس هویت یک فرد سایر خصوصیات مرتبط با او را می­سازد.

به عنوان مثال اگر هویت فردی این چنین تعریف شد که ارتباط با دوستان اینترنتی و تشابه با آنها برایش موضوعیت یافت، رفته رفته وقت بیشتری را برای شبکه­های اجتماعی و معرفی خود به دیگر اعضا صرف کرده و از این حیث سبک جدیدی از زندگی را دنبال می­کند.

از طرف دیگر او با توجه به فضای حاکم بر شبکه­ های اجتماعی هویت خود را در آن مکان باز تعریف می­کند و از عبارات و عکس­های خاصی استفاده کرده و هویت و سبک زندگی جدیدی پیدا می­کند. الگوهای مرتبط با مد و پوشش و... در فرد بر اساس هویت جدید او تعیین می­شود و به همین صورت شاهد اثرگذاری جدی شبکه­ های اجتماعی اینترنتی بر فرد خواهیم بود.

مسلم است که هر شبکه اجتماعی بزرگ یا کوچک دارای یک فرهنگ است که فرهنگ اکثریت اعضا از آن ناشی می­شود و این موضوع از شبکه­ های اجتماعی مستثنی نیست.همچنین در شبکه­ های اجتماعی فرهنگ اکثریت موجب می شود فرهنگ اقلیت رفته رفته فراموش شود و جای خود را به سبک و فرهنگ رایج دهد.

بنابراین اعضای یک شبکه­ اجتماعی در نهایت به یک نوع از انسجام فرهنگی دست پیدا می­کنند که می­تواند غیر از فرهنگ بومی مرتبط با فرد باشد. طبیعتا درچنین شرایطی نمادهای فرهنگی مرتبط با سبک زندگی نیز تغییر می­کند و شاهد بروز تغییراتی در سبک زندگی افراد خواهیم ­بود.

در همین راستا براساس نظریه­ «مارپیچ سکوت»الیزابت نوئل نئومان، هر چند ممکن است با موضوع شبکه­های اجتماعی در ارتباط مستقیم نباشد اما از آن منظر می­توان احتمال داد قوانین حاکم بر جامعه حقیقی بر شبکه­ های اجتماعی حکم­فرما باشد، نظریه ای است که نمی­توان از آن چشم پوشی کرد.

نظریه­ مارپیچ سکوت در صدد این است که بگوید افراد در صورتی که احساس کنند در اقلیت قرار دارند، تمایلی به بروز افکار خود نشان نمی­دهند و حتی در دراز مدت به اکثریت می­ پیوندند.

زندگی در دو جهان موازی

نظریه­«دوجهانی شدن»بستری مناسب را برای تحلیل عملکرد بازیگران در شبکه­ های اجتماعی اینترنتی در ارتباط با سبک زندگی فراهم می­کند. براساس این نظریه ظهور جهان مجازی به موازات جهان فیزیکی، ترکیب­های پنجگانه­ ای را موجب شده­ است که تغییراتی بزرگ و پارادایمیک را در فضای زندگی بوجود آورده ­است. این تغییرات عبارتند از:

1-فیزیکی-مجازی شدن«ارتباطات انسان»به معنای خارج شدن ارتباطات انسانی از قلمرو و جبر زمان و مکان فیزیکی خارج در اثر گسترش استفاده از ابزارهای فناورانه ارتباطی بخصوص ابزارهای ارتباطی مبتنی بر شبکه اینترنت.2-فیزیکی-مجازی شدن«زمان»به معنای تغییر مفهوم زمان در جهان دو فضایی شده که دارای برخورداری از ظرفیت«هندسی همزمان»بوده و منجر به انباشت ظرفیت­های زمانی می­شود.3-فیزیکی-مجازی شدن«کار»به معنای تبعیت کار از منطق عددی است که برخلاف کار فیزیکی که منعکس کننده­ی زمان کامل انجام کار است، منجر به ارزش کامل زمان می­شود.4-فیزیکی-مجازی شدن«فرهنگ»به معنای جدا شدن فرهنگ از خصیصه ­های چسبیده به جغرافیا و برخورداری فرهنگ از خصیصه­ سرعت و حرکت شتابان و لحظه­ ای.5-فیزیکی-مجازی شدن«تعلقات و وابستگی ها»به معنای ایجاد ظرفیتی به وسعت همه­ جهان برای حرکت جمعیت و تعلقات فرهنگی و اجتماعی.

فیزیکی­­-مجازی شدن فرآیندی است که دو فضایی بودن را بر تمام شئون زندگی انسانی مسلط ساخته است. افراد در چنین فضایی که به صورت جهانی در محل خود زندگی می­کنند و به صورت شبانه روز در معرض ارتباطات تازه با جهان اجتماعی هستند و به تبع آن با ارزش ها، هنجارها،آیین ­ها و امور تازه مواجه وآشنا میشوند.

بنابراین با استفاده از این نظریه می­توان تبیین کرد که چگونه بازیگران شبکه­ های اجتماعی، با حضور در فضای دو جهانی شده در معرض تغییر نمادهای فرهنگی مرتبط با سبک زندگی قرار گرفته و تاثیر حضور در شبکه­ های اجتماعی را از طریق نوع روابط خود و چگونگی ویژگی­های مربوط به قالب بندی صفحۀ کاربری از یک سو در جوامع مجازی به ظهور گذاشته و از دیگر سو برخی از این تاثیرات را در زندگی خود در جهان خارج به عرصه­ نمایش می­ گذارند.

در نهایت نتیجه­ گسترش شبکه­ های اجتماعی، دگرگون شدن زندگی بشری به گونه­ای است که مناطق از معنای فرهنگی، تاریخی و جغرافیایی در خود تهی شده ودر شبکه­ های کارکردی یا کُلاژهای تصویری گنجانده می­شوند.

*روزنامه نگار

105105

20 / 20

نویسنده: آسو محمدی*

کد خبر: 688447 2 1

نظرات

1- لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
2- نظرات حاوی مطالب توهین‌آمیز یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران و مغایر با قوانین کشور منتشر نمی‌شود.
3- نظرات پس از تایید منتشر می‌شود.

ایسکاTV

اخبار پر بازدید

آخرین اخبار