به گزارش خبرنگار بینالملل ایسکانیوز، دور جدید مذاکرات ایران و آمریکا امروز در شرایطی در ژنو برگزار میشود که لفاظیهای مقامات آمریکایی به ویژه ترامپ همچنان ادامه دارد. رئیسجمهور آمریکا از چند هفته پیش با تهدید به اعزام تسلیحات و نیروهای جدید به منطقه، از «گزینه نظامی» سخن میگوید. با این حال، بسیاری از تحلیلگران معتقدند این ادبیات بیش از آنکه نشانه تصمیم قطعی برای حمله باشد، ابزاری برای افزایش فشار روانی و تقویت موقعیت چانهزنی واشنگتن در میز مذاکره است.
بیشتر بخوانید:
کف خواستههای آمریکا بالاتر از سقف امتیازات مورد تایید تهران / قدرت موشکی ایران کشورهای منطقه را به میانجیگری واداشت
همزمان، تهران رویکردی دوگانه اما حسابشده در پیش گرفته است: اعلام آمادگی برای ازسرگیری مذاکرات و در عین حال تاکید صریح بر اینکه در صورت هرگونه ماجراجویی یا حمله، پاسخ قاطع و سختی به آمریکا خواهد داد. به باور برخی کارشناسان، این تاکتیک عاملی بازدارنده بوده و واشنگتن را به بازگشت به مسیر مذاکره سوق داده است.
بدون تردید، محاسبات آمریکا درباره ایران با تجربیات پیشین این کشور در عراق، افغانستان یا لیبی تفاوت بنیادین دارد. قدرت موشکی، شبکههای منطقهای و توان بازدارندگی ایران، هرگونه درگیری مستقیم را به سناریویی پرهزینه و غیرقابل پیشبینی تبدیل کرده است. از همین رو، دولت آمریکا ناگزیر است میان نمایش قدرت برای حفظ اعتبار بازدارندگی خود و پرهیز از ورود به جنگی پرهزینه توازن برقرار کند. به نظر میرسد همین پیچیدگی راهبردی موجب شده گزینه «فشار همراه با مذاکره» جایگزین تصمیمهای شتابزده نظامی شود.
در سطح منطقهای نیز شرایط نسبت به سال ۲۰۱۵ و زمان تصویب برجام تغییر کرده است. برخلاف آن دوره که بسیاری از پادشاهیهای عربی با توافق هستهای مخالف بودند، اکنون بخش قابلتوجهی از بازیگران منطقهای از کاهش تنش میان تهران و واشنگتن استقبال میکنند. از نظر آنها، هرگونه درگیری میتواند ثبات شکننده منطقه و روندهای اقتصادی نوظهور را با خطر جدی مواجه کند. در نهایت، آینده روابط ایران و آمریکا به میزان واقعبینی دو طرف بستگی دارد: اگر تهدید صرفا ابزار چانهزنی باقی بماند و دیپلماسی بر محاسبات نظامی غلبه کند، احتمال رسیدن به توافقی محدود اما قابلمدیریت وجود دارد؛ در غیر این صورت، تداوم بیاعتمادی میتواند منطقه را در چرخهای تازه از تنشهای پرهزینه قرار دهد.
دکتر جان هارپر -از اساتید دانشگاه جانز هاپکینز- در گفتگوی خود با ایسکانیوز به سوالاتی در ارتباط با این موضوعات پاسخ داد.
تهدید به حمله ابزار فشار برای دستیابی به توافق
وی در خصوص لفاظیهای مقامات آمریکایی در قبال ایران همزمان با اصرارشان برای حل مشکلات از طریق مذاکره گفت: ترامپ سعی میکند از تهدید به حمله برای فشار آوردن به ایران استفاده کند اما توافق با ایران را ترجیح میدهد و منتظر است ببیند از مذاکرات فعلی چه نتیجهای حاصل میشود.
هر چند که از نظر جان هارپر، اصرار ایالات متحده بر پایان دادن به برنامه غنیسازی اورانیوم ایران و همچنین بر محدود کردن برد موشکهای بالستیک ایران و پایان دادن -یا حداقل محدود کردن- حمایت ایران از متحدان منطقهای خود از جمله حزبالله، انصارالله و غیره- به عنوان یک مانع در مسیر مذاکرات محسوب میشود و اگر اگر ایالات متحده بر این شروط اصرار ورزد، هیچ توافقی حاصل نخواهد شد و احتمال درگیری نظامی افزایش خواهد یافت.
اقدامات ترامپ اعتبار او را به خطر انداخته است
استاد دانشگاه جانز هاپکینز بر این باور است که ترامپ از پیامدهای منفی سیاسی داخلی یک جنگ طولانی میترسد اما در عین حال به نظر میرسد که او پایان بازی روشنی هم در ذهن ندارد و با اقدامات اخیر اعتبار خود را به خطر انداخته است.
وی در خصوص آسیب جدی به منافع ایالات متحده در صورت جنگ با ایران تصریح کرد: ایالات متحده در حال انجام اقداماتی برای دفاع از خود در برابر حملات متقابل ایران به پایگاههایش در عراق، قطر، بحرین، کویت و غیره و علیه اسرائیل نیز هست اما جنگ 12 روزه تابستان گذشته نشان داد که اگرچه احتمالا برخی موشکهای ایرانی رهگیری میشوند، اما برخی از آنها به اهداف خود اصابت میکنند.
برای دستیابی به توافق یکی از طرفین باید امتیازات بزرگی بدهد
به گفته این استاد دانشگاه، ایالات متحده نمیخواهد مرعوب ایران شود اما میداند که ایران میتواند خسارت وارد کند و این احتمالا یکی از دلایلی است که ایالات متحده توافق را ترجیح میدهد.
وی در مورد تغییر رویکرد پادشاهیهای منطقه در قبال توافق آمریکا با ایران اظهار کرد: در چند سال گذشته، عربستان سعودی به طور خاص روابط خود را با ایران بهبود بخشیده و از این میترسد که یک جنگ جدید، منطقه را بیثبات کند؛ علاوه بر این، جنگ احتمالی ممکن است کشورهای منطقه را به اهدافی برای حملات ایران تبدیل کند.
هارپر در مورد نتیجه مذاکرات کنونی گفت: تصور روابط عادی یا حتی نوعی تنشزدایی که پس از تصویب برجام شاهد آن بودیم، با وجود حضور ترامپ در واشنگتن و عدم تغییر مواضع تهران کمی دشوار است اما همیشه این احتمال وجود دارد که یکی از طرفین تصمیم به تغییر موضع خود بگیرد و امتیازات بزرگی بدهد.
انتهای پیام/
نظر شما