به گزارش خبرنگار بین‌الملل ایسکانیوز، ایران و پاکستان در روزهای اخیر درصدد افزایش همکاری‌های خود در حوزه ترانزیتی هستند. پاکستان به تازگی مجوز رسمی عبور کالاهای ترانزیتی به مقصد ایران و از طریق خاک خود را صادر کرده و با ابلاغ دستورالعمل جدید «ترانزیت ۲۰۲۶»، عملا مسیرهای زمینی این کشور را به روی تجارت ایران با طرف‌های ثالث گشوده است. این تصمیم که با اصلاحات در قوانین تجاری و گمرکی پاکستان همراه شده، از سوی بسیاری از تحلیلگران به‌عنوان یک چرخش راهبردی در سیاست‌های اقتصادی اسلام‌آباد ارزیابی می‌شود.

بیشتر بخوانید:

آمریکا در بن‌بست تصمیم‌گیری در برابر ایران/ آتش‌بس شکننده یا بازگشت به جنگ؟

اهمیت این تحول زمانی بیشتر آشکار می‌شود که بدانیم ایران در سال‌های گذشته بخش قابل توجهی از واردات و ترانزیت خود را از مسیر بنادر امارات، به‌ویژه بندر جبل‌علی انجام می‌داد که در پی جنگ اخیر و تشدید تنش فی مابین ایران و امارات با چالش‌های جدی مواجه شده است. در چنین شرایطی، فعال‌سازی مسیرهای جدید از طریق بنادر بندر گوادر، بندر کراچی و بندر قاسم می‌تواند به‌عنوان یک جایگزین مؤثر، هم هزینه‌ها و زمان جابه‌جایی کالا را کاهش دهد و هم تاب‌آوری شبکه تجاری ایران را در برابر فشارهای خارجی افزایش دهد.

از سوی دیگر، این کریدور جدید صرفا یک مسیر ترانزیتی ساده نیست، بلکه به‌واسطه اتصال به پروژه‌های کلانی همچون کریدور اقتصادی چین-پاکستان و ابتکار کمربند و جاده، ظرفیت تبدیل شدن به یک پل راهبردی میان جنوب آسیا، آسیای مرکزی و اروپا را دارد. در همین راستا، برخی گزارش‌های اخیر حاکی از آن است که اسلام‌آباد با هدف تبدیل شدن به «دروازه تجارت منطقه»، در حال توسعه زیرساخت‌های لجستیکی و تسهیل مقررات عبور کالا است؛ روندی که در صورت تداوم، می‌تواند نقشه تجارت منطقه‌ای را به‌طور محسوسی بازتعریف کرده و نقش ایران را به‌عنوان یکی از گره‌های کلیدی ترانزیت اوراسیا تقویت کند.

ماشاالله شاکری-سفیر پیشین ایران در پاکستان- در گفتگو با خبرنگار ایسکانیوز به سوالاتی در این ارتباط پاسخ داد.

لزوم عملیاتی کردن مسیرهای مواصلاتی و حمل و نقلی بین دو کشور

وی در خصوص مسیرهای ترانزیتی که پاکستان اخیرا برای تجارت با سایر کشورها در اختیار ایران قرار داده است، گفت: این موضوع دو جنبه دارد که از نظر سیاسی علاقه رهبران سیاسی پاکستان برای مستحکم‌تر کردن پیوندهای اقتصادی با ایران و منطقه را به نمایش می‌گذارد اما جنبه دیگر، عملیاتی بودن مسیرهای مواصلاتی و حمل و نقلی این کشور است که به دنبال پیوند خوردن آن با ایران است.

شاکری با بیان اینکه در حوزه نرم افزاری تمام تمهیدات لازم از جمله امضای موافقتنامه‌ها دوجابنه انجام شده، خاطر نشان کرد: هنوز یک سال از سفر وزیر راه به کشور پاکستان نگذشته که شاهد این تحول بزرگ هستیم و علاوه بر این، از نظر سنتی هم ظرفیت‌های لازم به ویژه در حوزه ریلی وجود دارد که قدمت مسیر ریلی موجود به قبل از استقلال پاکستان بازمی‌گردد.

به گفته سفیر پیشین ایران در پاکستان، محور مواصلاتی کویته به زاهدان تا چند سال پیش یک مسیر کارا بین دو کشور بود و همچنین مسیرهایی از کویته به میرجاوه -هم ریلی و هم جاده‌ای- وجود دارد.

وی افزود: از نظر دریایی هم کراچی به بنادر دریایی ایران-یعنی بندر امام و بندرعباس- اتصال دارد و هم بندر گوادر پاکستان در نزدیکی بندر چابهار ایران قرار دارد که همکاری دو کشور می‌تواند ظرفیت‌های متقابلی در اختیار دو کشور قرار دهد.

همکاری ایران و پاکستان در حوزه ترانزیتی باید نهادینه شود

مشکلی که در این زمینه از سوی دیپلمات پیشین ایران در پاکستان مطرح شد، لزوم نهادینه شدن مسیرهای مواصلاتی توسط کنشگران و طرف‌های مختلف حمل و نقلی در تعامل بین دو کشور است که از آن میان می‌توان به کشتی، قطار و ناوگان‌های حمل و نقل زمینی اشاره کرد.

به گفته شاکری، در حوزه صاحبان کالا نیز هنوز نهادینگی لازم شکل نگرفته و در مقایسه با بندر جبل‌علی امارات هنوز ظرفیت‌های لازم شکل نگرفته است و می‌توان امیدوار بود تحت فضای جدید شکل گرفته بنادر مهم پاکستان از جمله کراچی، پورت قاسم و گوادر به هاب‌های منطقه‌ای و نقش آفرین در این حوزه تبدیل شوند.

به اعتقاد این دیپلمات ایرانی، لازم است دو مقوله حمل و نقلی بین دو کشور شکل بگیرد که یکی «ترانشیپ کالا» -ارسال زمینی محموله ایرانی به بندر گوادر و بارگیری مجدد در کشتی- است و دیگری، ترانزیت عنوان شده که محورهای جاده‌ای در آن توسط اسلام آباد برجسته شده است.

وی افزود: یکی از محورها مرز تفتان و میرجاوه بود که در نزدیکی زاهدان قرار دارد و دیگری محور کویته-زاهدان است که می‌تواند از کراچی به کویته حمل و از آنجا به ایران ارسال شود؛ محور ریمدان و گوادر هم می‌توانند سایر مسیرهای ارسال کالا به ایران باشند.

ظرفیت‌های ترانزیتی در انتظار عوامل عملیاتی و «رو بناها»

وی با اشاره به اینکه زیرساخت‌های لازم برای عملیاتی کردن همه این محورها وجود دارد، تاکید کرد: لازم است عوامل عملیاتی مانند ایستگاه‌های گمرکی، قرنطینه و مواردی از این قبیل ایجاد و در مرحله سوم، «رو بناها» مانند لوکومتیو، ناوگان حمل زمینی و ... باید برنامه‌ریزی شود.

از نظر شاکری، ارسال محموله‌های ایرانی به مقاصدی از جمله کراچی و برعکس به صورت دوجانبه وجود داشته اما اکنون قرار است به صورت سه و یا چند جانبه راه‌اندازی شود که ظرفیت لازم برای آن وجود دارد.

سفیر پیشین ایران در اسلام آباد در پاسخ به اینکه آیا این ظرفیت می‌تواند برای تجارت با هند -به عنوان یکی از مقاصد صادراتی اصلی ایران- مورد استفاده قرار بگیرد، تصریح کرد: این امر بسیار بعید به نظر می‌رسد که دلیل‌اش سختگیری‌های بالای هند و پاکستان در مسیرهای ترانزیت خود است و با وجود اینکه ایران از این موضوع استقبال می‌کند، اما این مسئله فعلا امکانپذیر نیست.

تمایل پاکستان برای تبدیل شدن به هاب ترانزیتی منطقه

شاکری در خصوص انگیزه اسلام آباد برای همکاری با ایران در این حوزه اظهار کرد: رهبران سیاسی و مردم پاکستان نسبت به مردم ایران محبت ویژه‌ای دارند و خواهان مساعدت به ایران در شرایط کنونی هستند.

وی افزود: حاکمیت پاکستان هم تمایل دارد در مواقع بحرانی یک منزلت برای کشور و جغرافیای خود در زمینه نقش آفرینی در تحولات ایجاد بکند و در درجه بعدی، اسلام آباد بسیار علاقه دارد که در حوزه ترانزیتی با چین همکاری داشته باشد و قابلیت‌های خود را به پکن و سایر کشورها ثابت کند.

انتهای پیام/