به گزارش خبرنگار گروه دانشگاه ایسکانیوز، در حالی که دانشگاهها در دنیا عمدتاً غیر دولتی و غیر خصوصی هستند و بهعنوان نهادهایی مستقل با حمایتهای محدود و هدفمند از سوی دولتها فعالیت میکنند، ساختار آموزش عالی در کشور ما تا حدود زیادی دولتی بنا شده است. در بحبوحه روزهای پرالتهاب دهه ۶۰، تلاش شد تا با تاسیس یک دانشگاه در سطح ملی بخشی از کمبودهای بخش دولتی آموزش عالی جبران شود. اکنون ۴۴ سال از آن روزها میگذرد و دانشگاه آزاد اسلامی به شبکهای گسترده و پیچیده از واحدها، مراکز، شرکتها، مدارس و موسساتی در پهنه ایران اسلامی با بیش از یک میلیون و چهارصدهزار دانشجو تبدیل شده است.
دانشگاه آزاد حالا بدون آن که ریالی از بودجههای نفتی دولتی ارتزاق کند، نزدیک به نیمی از بار آموزش عالی را به دوش میکشد. این البته باری است که بر دوش مردم است. دانشگاه آزاد با پای کار آوردن مشارکت مردم در این سالها توانست هم ضعفهای آموزشی را جبران کند و بیش از ۷ میلیون فراغ التحصیل به کشور تحویل دهد و هم خود را درگیر مسائل اجتماعی کند. از بیکاری و مشکلات تولید و صنعت گرفته تا موضوعات فرهنگی همگی سرفصلهایی از نقشآفرینی دانشگاه آزاد را شامل میشوند. موضوعاتی که هریک دانشگاه آزاد اسلامی را برخلاف سایر دانشگاههای کشور، از چارچوب آموزش و پژوهش صرف، بیرون آورده و به آن قالبی اجتماعی میدهد. دانشگاه اجتماعی مسئولیتها و کنشهایی دارد که در گزارشی که پیش رو دارید به بررسی آنها پرداختهایم.
تعامل ساختاری با ارکان حاکمیت
دانشگاه آزاد اسلامی با ساختاری منحصربهفرد و پیوندی عمیق با نهادهای محلی، هویت خود را به عنوان «دانشگاهی از مردم، با مردم و برای مردم» تثبیت کرده است. این پیوند در ترکیب هیأتهای امنای مرکزی و استانی این دانشگاه به خوبی نمایان است.
پیچیدگی و چند بعدی بودن اداره دانشگاه آزاد اسلامی ترکیب هیات امنای این دانشگاه را نیز با سایر مراکز آموزش عالی متفاوت ساخته است. حضور دو وزیر علوم و بهداشت در کنار سایر اعضا خود نشان دهنده این مسئله مهم است.
همچنین حضور شخصیتهای اثرگذار و مسئولان هر استان مانند ائمه جمعه و استانداران در کنار مدیران ارشد دانشگاهی در ترکیب هیات امنای استانی، نشاندهنده عزم این نهاد برای ایفای نقشی فراتر از یک مرکز آموزشی صرف است. این هیأتها با اتکا به این سرمایه اجتماعی ارزشمند، در جهت رفع موانع محلی، هدایت منابع و تدوین برنامههای متناسب با نیازهای واقعی جامعه گام برمیدارند.
دوشادوش دولت در تربیت دانشجو
دانشگاه آزاد اسلامی بزرگترین دانشگاه حضوری جهان است که در کنار وزارتخانههای علوم و بهداشت، عهدهدار آموزش و تربیت بیش از یک میلیون و چهارصدهزار دانشجو است. دانشگاه آزاد اسلامی در تربیت پزشکان کشور بیش از ۱۰ درصد در ۱۵ واحد علوم پزشکی سهم دارد. بیش از ۴۰ درصد پرستاران کشور نیز فارغالتحصیل دانشگاه آزاد اسلامی هستند.
سد بزرگ مقابل مهاجرت
دانشگاه آزاد اسلامی از ابتدای تاسیس تاکنون بیش از ۷ میلیون فارغ التحصیل تحویل جامعه ایرانی داده است. کارشناسان میگویند در صورت عدم تاسیس چنین دانشگاهی و با توجه به محدودیتهای دولتی برای پذیرش دانشجو، جمعیت مذکور تبدیل به سیلی از مهاجرت داوطلبان تحصیلات عالی میشد.
حل مسائل کشور با پژوهشیار
دانشگاه آزاد اسلامی با طراحی سامانه جامع مدیریت پژوهشی ویژه خود با عنوان «پژوهشیار»، علاوه بر تسهیل امور مربوط به انتخاب عنوان پژوهش و تصویب و پروپوزال آن، نسبت به تعریف و دسته بندی بیش از ۴۰ چالش ملی و منطقهای با بیش از ۴۰ هزار زمینه پژوهشی در پژوهشیار اقدام کرده است که تمامی فعالیتهای پژوهشی دانشجویان تحصیلات تکمیلی در قالب طرح پایش انجام میشود.
تلاش برای کاهش معضل بیکاری
دانشگاه آزاد اسلامی پویش اشتغالزایی را در پیش گرفته و با شعار «هر دانشجو، یک مهارت» به دنبال ایجاد کارآفرینی، مهارت آموزی و اشتغالزایی با توجه به نیاز کشور است تا بتواند، نقش مهمی در حل مشکلات و معضلات جامعه ایفا کند. به عنوان مثال دانشجوی کارشناسی ۹۶۰ساعت معادل ۸ واحد درسی تجربه اندوزی خواهد کرد. ۲۰ درصد جمعیت دانشجویی فعال وارد طرح پویش میشوند. همچنین هم اکنون بیش از ۴۰ هزار دانشجو در طرح پویش مشارکت دارند.
کنار مردم در سختیها
کشور عزیزمان ایران در سالهای دهه ۹۰ با برخی بحرانهای طبیعی مانند زلزله و سیل مواجه شد که زندگی مردم در استانهای درگیر بحران را با سختی همراه کرد. دانشگاه آزاد اسلامی در بحرانهای ملی، همواره با بهرهگیری از گستردگی و امکانات خود، در کنار مردم بوده است. برای نمونه، در زلزله سال ۱۳۹۶ کرمانشاه، دانشگاه آزاد بلافاصله فضاهای مسقف خود مانند سالنهای امتحانات، نمازخانه و مسجد را برای اسکان آسیبدگان در اختیار هلالاحمر قرار داد و به عنوان مرکزی برای جمعآوری و توزیع کمکهای غیرنقدی از سراسر کشور عمل کرد. همچنین در جریان سیلهای ویرانگر سال ۱۳۹۸، واکنشی گسترده و سریع نشان داد و پای کار آمد؛ مانند اعزام گروههای امدادی به پلدختر، اعزام ماشینآلات سنگین و اهدای کمک مالی به سیلزدگان لرستان، اختصاص تخفیف شهریه به دانشجویان سیلزده آققلا، فعالسازی قرارگاه جهادی در خوزستان و اسکان سیلزدگان در واحدهای ایذه و اندیمشک . در اوج این بحرانها، این دانشگاه به حمایت از بازسازی مناطق آسیبدیده نیز پرداخت و از ساخت ۱,۲۰۰ واحد مسکونی در سه استان خوزستان، لرستان و گلستان حمایت کرد. این اقدامات نشاندهنده تعهد عملی دانشگاه آزاد به عنوان نهادی اجتماعی و در خدمت مردم است.
دانشگاه در صف اول مشارکت سیاسی
انتخابات به عنوان بزرگترین عرصه مشارکت سیاسی در کشور همواره مورد توجه بوده است. دانشگاه آزاد اسلامی در دورههای مختلف انتخابات تلاش کرده تا فارغ از سوگیریهای سیاسی مضر، همه امکانات شناختی و لجستیکی خود را پای کار آورد. برای مثال در دور اول انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳، ۱۸ تا ۲۵ سالهها که در اوج هیجان برای ایفای نقش و تاثیرگذاری هستند، ۲۴ درصد مشارکت داشتند. درحالیکه میزان مشارکت این سن در بین دانشجویان دانشگاه آزاد براساس ارزیابی دقیق ۴۷.۳ درصد است. در دوم هم درحالیکه میزان مشارکت این گروه ۳۹.۹ درصد بوده در بین دانشگاه آزادیها حدود ۵۲ درصد ثبت شده است. از این تعداد، ۴۷ درصد دختران و ۵۳ درصد مشارکت داشتند.
دانشگاه برای ایران جان میدهد
دانشگاه آزاد اسلامی در جریان دو جنگ تحمیلی اخیر در اردیبهشتماه و اسفندماه ۱۴۰۴ عزیزترین داشتههای خود که جان اساتید، کارکنان و دانشجویان آن هستند را فدای ایران کرد. ۱۱۶ شهید در جنگ ۱۲ روزه و بیش از ۱۳۰ شهید در جنگ رمضان ستارگان درخشان سپهر علمی دانشگاه آزاد هستند که در تاریخ ماندگار شدند. نام بلند دانشمند شهید دکتر محمدمهدی طهرانچی رئیس فقید دانشگاه آزاد اسلامی در راس قافله شهدای این دانشگاه به چشم میخورد.
دانشگاه همرزم مردم در میدان و خیابان
دانشگاه آزاد اسلامی در جریان جنگ ۴۰ روزه علیه ایران، مجموعهای گسترده از فعالیتهای مدیریتی، فرهنگی و اجتماعی ساماندهی کرد تا ضمن حفظ انسجام سازمانی و جلوگیری از ایجاد وقفه در فعالیتهای معمول دانشگاه، نقشآفرینی گسترده بخشهای مختلف در جنگ با قوت صورت پذیرد.
تداوم آموزش دانشگاه بدون وقفه با برگزاری برخط کلاسها، برگزاری ۳ هزار جلسه دفاع در روزهای جنگ، صدور پیام تبیینی از سوی بیش از ۳ هزار و ۵۰۰ نفر از اعضای هیئتعلمی و ۲ هزار و ۹۴۵ کانون فرهنگی، ۲۵۴ تشکل دانشجویی و ۱۳۴ تشکل استادی، انتشار پیام بیعت بیش از ۸ هزار و ۷۰۰ استاد و ۳ هزار و۴۰۰ نفر از بانوان دانشگاه با رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت آیت الله سیدمجتبی خامنهای، فعالیتهای میدانی ۱۸۰ موکب در سطح شهرها با محوریت تشکلهای دانشجویی، بسیج دانشجویی و کانونها، اعلام آمادگی ۸۰۰ گروه جهادی دانشجویی برای خدمترسانی و کمک به مناطق آسیبدیده، برگزاری ۷هزار جلسه مشاوره برای دانشجویان، کارکنان و خانوادههای آنها از سوی مرکز مشاوره دانشگاه، نامهنگاری دانشگاه آزاد با بیش از ۶۰ دانشگاه دنیا برای محکومیت جنگ تحمیلی علیه ایران، ارائه خدمات رایگان پزشکی به مجروحان جنگی از جمله مهمترین اقدامات دانشگاه آزاد اسلامی برای همراهی مردم و کشور در روزهای جنگ رمضان بوده است.
دولتیهای دانشگاه آزادی
بسیاری از مسئولان ارشد و وزرای دولتهای مختلف در دانشگاه آزاد اسلامی تحصیل کردهاند؛
دولتهای هفتم و هشتم:
اسحاق جهانگیری، وزیر صنایع و معادن
دولتهای نهم و دهم:
محمدرضا اسکندی، وزیر جهاد کشاورزی
جمال کریمی راد، وزیر دادگستری
حمیدرضا حاجی بابایی، وزیر آموزش و پرورش
محمد عباسی، وزیر ورزش و جوانان
علی اکبر محرابیان، وزیر صنایع و معادن
سیدشمس الدین حسینی، وزیر اقتصاد
دولتهای یازدهم و دوازدهم:
اسحاق جهانگیری، معاون اول
رضا رحمانی، وزیر صمت
سیدرضا صالحی امیری، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی
محسن حاجی میرزایی، وزیر آموزش و پرورش
محمدباقر نوبخت، رئیس سازمان برنامه و بودجه
فرهاد دژپسند، وزیر اقتصاد
مسعود سلطانی فر، وزیر ورزش و جوانان
دولت سیزدهم:
شهید آیت الله رئیسی، رئیس جمهور
حمید سجادی، وزیر ورزش
سیداحسان خاندوزی، وزیر اقتصاد
عزت الله ضرغامی، وزیر میراث فرهنگی
علی اکبر محرابیان، وزیر نیرو
دولت چهاردهم:
علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش
غلامرضا نوری قزلجه، وزیر جهاد کشاورزی
سیدرضا صالحی امیری، وزیر میراث فرهنگی
فرزانه صادق مالواجرد، وزیر راه و شهرسازی
شینا انصاری، رئیس سازمان حفاظت از محیط زیست
احمد دنیامالی، وزیر ورزش و جوانان
محسن حاجی میرزایی، رئیس دفتر رئیس جمهوری
انتهای پیام/
نظر شما