به گزارش خبرنگار گروه دانشگاه ایسکانیوز، یکی از موضوعات مهم در ساختار فعلی آموزش عالی، وابستگی دانشگاهها به دولت است. این وابستگی تنها یک مسئلهٔ مالی نیست؛ بلکه بر نحوهٔ ادارهٔ دانشگاه، پذیرش دانشجو، طراحی رشتهها، جذب استاد و حتی جهتگیریهای علمی اثر میگذارد. پرسشی که در سالهای آینده بیش از پیش مطرح خواهد شد این است که دانشگاههای کشور همچنان باید وابسته به دولت باقی بمانند یا باید به سمت استقلال بیشتر حرکت کنند؟ نگاهی به دانشگاههای بزرگ دنیا نشان میدهد که وابستگی آنها به دولت بهتدریج کاهش یافته است.
در ادامه گفتوگوی خبرنگار ایسکانیوز با سید علی حسینی رئیس دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی را درباره این موضوع میخوانید،
یکی از موضوعات مهم در ساختار فعلی آموزش عالی، وابستگی دانشگاهها به دولت است. فکر میکنید در سالهای آینده دانشگاههای کشور همچنان باید وابسته به دولت باشند یا باید به سمت استقلال بیشتر حرکت کنند؟
دانشگاههای بزرگ دنیا را که نگاه کنید، میبینید وابستگی بسیاری از آنها به دولت بهتدریج کاهش پیدا کرده است. حتی بسیاری از دانشگاههای بزرگ و دارای رتبه بالا در دنیا، شاید در سالهای دور وابستگی بیشتری به دولت داشتهاند، اما بهمرور و بهدلیل اینکه توانستهاند وارد جامعه و صنعت شوند و در عرصه اثربخشی علمی فعالیت کنند، رشد کردهاند.
از نظر بودجه و استقلال منابع مالی، این دانشگاهها توانستهاند درآمدهای خوبی ایجاد کنند؛ حتی در برخی موارد درآمدهایی بیشتر از آنچه دولت میتوانست در اختیار آنها قرار دهد.
به همین دلیل وابستگی خود را به دولت کاهش دادهاند.
منظور از استقلال دانشگاه فقط استقلال مالی نیست
دانشگاهی که مستقل است، برای اداره خود، تربیت دانشجو، پذیرش دانشجو، جذب گرنت، اجرای طرحهای تحقیقاتی، ارتباط با صنعت، ارتباط با سایر دانشگاهها و ارتباط با دنیای علمی، خودش نقشه راه تعیین میکند. این استقلال حتی در برنامههای آموزشی هم دیده میشود.
مثلا یک دانشگاه ممکن است متناسب با نیازها و شرایط خود، یک رشته را طراحی کند و دانشگاه دیگر رشته متفاوتی را ارائه دهد. این دانشگاهها بازار خود را میشناسند و برای خود طراحی میکنند.
در چنین شرایطی، دیگر اینطور نیست که دولت، مجلس یا قانون به دانشگاه بگوید دقیقا چگونه دانشجو بگیرد، چه تعداد دانشجو بگیرد و با چه نسبتی دانشجو پذیرش کند.بخش زیادی از این محدودیتها برای رسیدن دانشگاه به استقلال برداشته میشود.
زمانی که روند به سمت استقلال حرکت میکند، جذب نخبه، جذب استاد، پذیرش دانشجو، درآمدزایی و حتی تصمیمگیری علمی نیز مستقلتر میشود. این همان چیزی است که به یک دانشگاه برند میدهد.
زمانی که دانشگاه به برند تبدیل شود، دانشجو به سمت آن میآید، صنعت به سمت آن میآید، فناوری به سمت آن میآید و افراد نخبه نیز به سمت آن جذب میشوند. این مسیر دانشگاه را وارد یک دنیای رقابتی جهانی میکند.
دیگر دانشگاه فقط با دانشگاههای داخل کشور مقایسه نمیشود؛ وارد یک رقابت جهانی خواهد شد. زمانی که وارد رقابت جهانی میشوید، تمام تلاش شما این خواهد بود که حداکثر بهرهوری را از ساختاری که طراحی کردهاید، به دست آورید. این همان مسیری است که دانشگاههای نسل آینده باید به سمت آن بروند.
ما چارهای نداریم؛ باید این مسیر را طی کنیم. در حال حاضر نیز میبینیم که چرا باید ساختارهای خود را اصلاح کنیم، باید اجازه دهیم دانشگاههایی در کشور شکل بگیرند که وابستگی دولتی آنها به حداقل برسد. و باید دقت داشت استقلال در سطح کلان، فقط به مسائل مالی محدود نمیشود.
اگر دانشگاهها مستقل شوند و شهریهها افزایش پیدا کند، تکلیف دانشجویانی که توان مالی ندارند چه میشود؟ بخش بزرگی از مردم، استقلال دانشگاه را در نهایت با افزایش هزینه تحصیل میبینند.
در بسیاری از کشورها مثل هند با اینکه یکی از کشورهای مهم در عرصه فناوری و رقابت جهانی است. دانشگاههای خصوصی با شهریههای بالا فعالیت میکنند.
اما برای افرادی که توان مالی ندارند و در عین حال نخبه هستند، سازوکارهایی طراحی شده است.
اگر یک فرد نخبه بخواهد وارد یکی از بهترین دانشگاههای آن کشور شود، باید شرایط و امکاناتی برای او وجود داشته باشد تا بهدلیل مشکلات مالی فرصت تحصیل در آن دانشگاه را از دست ندهد. آن دانشگاه برای او برند ایجاد میکند. وقتی فرد در آینده برای ادامه تحصیل یا کار درخواست میدهد، این سابقه به او کمک میکند. همچنین در بسیاری از کشورها سازوکارهایی وجود دارد که فرد پس از ورود به بازار کار و رسیدن به درآمد، بخشی از هزینههایی را که برای تحصیل او انجام شده است، در قالبهای مختلف بازپرداخت میکند. این موارد راهکارهایی است که در دنیا وجود دارد.
ما باید واقعیت را بپذیریم که دانشگاهها در بسیاری از کشورهای دنیا به شکلی که امروز در ایران میبینیم، از صفر تا صد رایگان نیستند. در اروپا، آمریکا، استرالیا و بسیاری از کشورهای آسیایی، دانشگاهها شهریه دارند. حتی امکاناتی مانند غذا و اقامت نیز معمولا بهصورت کامل رایگان ارائه نمیشود. ممکن است دانشگاه غذا ارائه کند، اما دانشجو هزینه آن را پرداخت میکند. ممکن است دانشگاه محل اقامت ارائه کند که از بازار ارزانتر باشد، اما باز هم بخشی از هزینه را دانشجو پرداخت میکند.
در کنار آن، گروهی از دانشجویان ممکن است وام بگیرند یا از حمایتهای مستقیم و غیرمستقیم برخوردار شوند. مسیر آنها با کسی که توان مالی بیشتری دارد، متفاوت است.
بنابراین اینطور نیست که یک دانشجوی کمبضاعت در کشورهای دیگر بهطور کامل محروم شود.
انتهای پیام/
نظر شما