به گزارش خبرنگار بینالملل ایسکانیوز، «شی جینپینگ» -رئیسجمهور چین- روز چهارشنبه ۲۳ سپتامبر راهی واشنگتن میشود تا در نخستین سفر دولتی یک رئیسجمهور چین به آمریکا طی بیش از یک دهه، با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا دیدار و درباره مجموعهای از مهمترین اختلافات و مسائل مشترک دو کشور گفتوگو کند. این سفر در شرایطی انجام میشود که روابط پکن و واشنگتن همچنان تحت تاثیر اختلافات تجاری، رقابت فناوری، مسئله تایوان و مجموعهای از مناقشات ژئوپلیتیکی قرار دارد.
بیشتر بخوانید:
چین خود را ملزم به تحریمهای آمریکا نمیداند/ توانایی ایران برای مقاومت در برابر فشارهای واشنگتن
در همین حال، نحوه استقبال از رئیسجمهور چین نیز به یکی از موضوعات مورد توجه رسانهها تبدیل شده است. بر اساس اعلام مقامهای آمریکایی، ترامپ شخصا برای استقبال از شی جینپینگ به پایگاه مشترک «اندروز» در نزدیکی واشنگتن خواهد رفت و در مراسم ورود او حضور خواهد داشت. این اقدام از نظر تشریفات دیپلماتیک رویدادی کمسابقه محسوب میشود. رئیسجمهور آمریکا معمولا برای استقبال از رهبران خارجی به فرودگاه نمیرود و دیدار رسمی با آنان را در کاخ سفید انجام میدهد.
استقبال رسمی توسط شخص ترامپ از شی جین پینگ و ضیافت شام دو رئیس جمهور
قرار است بخش اصلی مذاکرات ترامپ و شی روز پنجشنبه ۲۴ سپتامبر در کاخ سفید انجام شود و دو طرف علاوه بر گفتوگوهای دوجانبه، در مراسم استقبال رسمی و بررسی گارد نظامی در رزگاردن نیز شرکت کنند. همچنین یک ضیافت شام دولتی برای رئیسجمهور چین در نظر گرفته شده است. مسائل تجاری، آینده تعرفهها، دسترسی به عناصر کمیاب، هوش مصنوعی و روابط فناوری میان دو کشور از محورهای اصلی اعلامشده برای این دیدار هستند.
با این حال، اهمیت این دیدار تنها به روابط دوجانبه چین و آمریکا محدود نمیشود. در تحلیلی که اخیرا در نشریه «نشنال اینترست» منتشر شده، تاکید میکند که کشورهای متحد آمریکا در آسیا و حتی برخی پایتختهای اروپایی با دقت رفتار واشنگتن و پکن را دنبال خواهند کرد. از نگاه نویسنده این تحلیل، مسئله مهم برای متحدان آمریکا این است که آیا تعامل ترامپ و شی به کاهش خطر رویارویی کمک میکند، بدون آنکه اطمینان متحدان واشنگتن نسبت به تعهدات آمریکا تضعیف شود.
جنگ و طرد اقتصادی ایرای یکی از محورهای احتمالی دیدار دوجانبه
در کنار مسائل مربوط به شرق آسیا، جنگ و تنشهای مرتبط با ایران نیز میتواند یکی از موضوعات مهم و غیرمستقیم این دیدار باشد. رویترز گزارش داده که جنگ ایران در کنار تجارت، تایوان، هوش مصنوعی و مسائل اقتصادی در شمار موضوعاتی قرار دارد که در فضای مذاکرات ترامپ و شی مورد توجه است. البته هنوز اعلام رسمی و جامعی درباره اینکه ایران دقیقا در چه سطحی در دستور کار مذاکرات قرار خواهد گرفت منتشر نشده است. از این رو، طرح موضوع ایران را باید در چارچوب یکی از مسائل ژئوپلیتیکی مؤثر بر روابط دو قدرت ارزیابی کرد.
اهمیت موضوع ایران برای واشنگتن از آنجا بیشتر میشود که دولت ترامپ طی هفتههای اخیر سیاست فشار اقتصادی گستردهای علیه تهران در پیش گرفته است. وزارت خزانهداری آمریکا در ۲۴ آگوست از آغاز عملیاتی به منظور «طرد اقتصادی ایران» رونمایی و هدف آن را قطع مسیرهای مالی و اقتصادی مرتبط با ایران اعلام کرد. واشنگتن در ادامه نیز تحریمها علیه شبکههای مرتبط با فروش نفت، حملونقل و مبادلات مالی ایران را گسترش داده است.
آمریکا بدون همراهی چین شانسی برای تکمیل محاصره ایران ندارد
در چنین شرایطی، چین یکی از مهمترین متغیرهای سیاست فشار اقتصادی آمریکا علیه ایران محسوب میشود. بر اساس گزارش کمیسیون بررسی اقتصادی و امنیتی آمریکا-چین، چین بزرگترین شریک تجاری ایران است و در سال ۲۰۲۵ حدود ۳۱.۲ میلیارد دلار نفت خام ایران به چین صادر شده که در برآورد آن نهاد، بیش از ۷۵ درصد ارزش تجارت دوجانبه اعلامنشده ایران و چین را تشکیل میداده است. رویترز نیز گزارش داده است که چین در سال ۲۰۲۵ بیش از ۸۰ درصد نفت صادراتی ایران را خریداری کرده و به اصلیترین خریدار نفت ایران تبدیل شده است.
این وابستگی متقابل باعث شده است که سیاست «طرد اقتصادی» ایران با یک چالش مهم روبهرو شود. واشنگتن تلاش میکند شبکههای فروش نفت و انتقال درآمدهای ایران را محدود کند، در حالی که پکن ضمن حفظ روابط اقتصادی با تهران، بارها مخالفت خود را با تحریمهای یکجانبهای که خارج از چارچوب شورای امنیت سازمان ملل اعمال میشوند اعلام کرده است. حتی در ماه سپتامبر، آمریکا شبکههایی در چین و هنگکنگ را که به گفته واشنگتن در انتقال نفت ایران یا تأمین کالا برای تهران نقش داشتهاند هدف تحریم قرار داد.
ایران نقطه اتصال میان رقابت اقتصادی، امنیت انرژی و اختلافات ژئوپلیتیکی چین و آمریکا
از سوی دیگر، سفر شی جینپینگ به واشنگتن تنها چند روز پس از دیدار «عباس عراقچی»، وزیر امور خارجه ایران، با «وانگ یی» وزیر خارجه چین در پکن انجام میشود. در آن دیدار، روابط دوجانبه و تحولات منطقهای مورد بررسی قرار گرفت و وزارت خارجه چین بر مواضع خود درباره تحریمهای یکجانبه و مسائل مرتبط با تنشهای منطقه تأکید کرد. این همزمانی زمانی میتواند اهمیت بیشتری پیدا کند، زیرا موضوع ایران اکنون به یکی از نقاط اتصال میان رقابت اقتصادی، امنیت انرژی و اختلافات ژئوپلیتیکی چین و آمریکا تبدیل شده است.
در واقع، واشنگتن در حالی تلاش میکند فشار اقتصادی بر تهران را از طریق محدود کردن درآمدهای نفتی و شبکههای تجاری آن افزایش دهد که چین همچنان یکی از اصلیترین طرفهای تجاری ایران و مهمترین مقصد صادرات نفت این کشور است. بنابراین، میزان همراهی یا عدم همراهی پکن با سیاستهای تحریمی آمریکا میتواند بر دامنه اثرگذاری این سیاست تاثیرگذار باشد. گزارش اخیر رویترز نیز نشان میدهد که سازوکارهای تجاری میان ایران و چین همچنان برای انتقال نفت ایران و تامین کالاهای چینی مورد استفاده قرار میگیرند، هرچند جزئیات و دامنه این سازوکارها با محدودیتهای تحریمی و فشارهای فزاینده آمریکا روبهرو است.
ارزیابی دیدار دوجانبه شی و ترامپ توسط سایر کشورهای جهان
از این منظر، سفر شی جینپینگ به واشنگتن را میتوان فراتر از یک دیدار معمول میان رهبران دو اقتصاد بزرگ جهان دنبال کرد. نحوه برخورد دو طرف با موضوعاتی مانند تجارت، انرژی، تحریمها و بحرانهای منطقهای میتواند پیامهایی برای متحدان آمریکا، شرکای اقتصادی چین و کشورهای تحت فشار تحریمهای واشنگتن داشته باشد. «نشنال اینترست» نیز بر همین جنبه تاکید کرده و نوشته است که اهمیت نشست تنها در توافقهای مستقیم میان واشنگتن و پکن خلاصه نمیشود، بلکه سایر کشورها نیز رفتار دو قدرت را بهدقت ارزیابی خواهند کرد.
در این میان، استقبال شخصی ترامپ از شی در فرودگاه نیز میتواند بخشی از پیام سیاسی سفر باشد. این اقدام، که از نظر تشریفات ریاستجمهوری آمریکا غیرمعمول توصیف شده، در کنار برنامه استقبال رسمی در کاخ سفید و ضیافت دولتی، سطح اهمیت سیاسی سفر رئیسجمهور چین را نشان میدهد. با این حال، پشت این نمادهای دیپلماتیک، اختلافات عمیقی میان دو کشور درباره تجارت، فناوری، تایوان، امنیت منطقهای و روابط اقتصادی چین با کشورهایی مانند ایران همچنان پابرجاست.
در نهایت، یکی از پرسشهای مهم درباره دیدار ترامپ و شی این است که آیا دو طرف میتوانند درباره مدیریت رقابت راهبردی به تفاهمهای جدیدی برسند یا اختلافات موجود همچنان بر روابط دو کشور سایه خواهد انداخت. در مورد ایران نیز باید دید آیا واشنگتن تلاش خواهد کرد موضوع همکاری اقتصادی چین و تهران را مستقیما در مذاکرات مطرح کند و آیا پکن حاضر خواهد شد در قبال فشارهای آمریکا، تغییری در سطح روابط تجاری و انرژی خود با ایران ایجاد کند. آنچه تاکنون روشن است، نقش قابل توجه چین در اقتصاد ایران و جایگاه این کشور بهعنوان یکی از اصلیترین خریداران نفت ایران است که باعث میشود تحولات روابط پکن و واشنگتن برای تهران نیز از اهمیت ویژهای برخوردار باشد.
انتهای پیام/
نظر شما