به گزارش خبرنگار علم و فناوری ایسکانیوز؛ حمید جمشیدی و محمدرضا رضایی، دو دانشجوی سال چهارم رشته علوم آزمایشگاهی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم پزشکی تهران و از مؤسسان شرکت مدی‌لب‌سنتر، فعالیت خود را از دوران تحصیل در دانشگاه آزاد اسلامی واحد کازرون و با حضور در انجمن علمی و انجام فعالیت‌های پژوهشی آغاز کردند.
آشنایی با استادان و منتورهای حوزه اختراع، مطالعه مقالات علمی و تلاش برای تبدیل ایده‌های پژوهشی به محصول، آن‌ها را به سمت طراحی و ساخت یک کیت هوشمند تشخیص عفونت ادراری سوق داد؛ محصولی که به گفته این دو دانشجو، قادر است عفونت ادراری را در کمتر از ۶۰ ثانیه تشخیص دهد و اکنون در مرحله پیگیری ثبت اختراع قرار دارد.
جمشیدی و رضایی پس از حضور در رویدادهای رقابتی و کسب موفقیت در رویداد اینوتکس، تصمیم گرفتند فعالیت‌های خود را در قالب یک شرکت ادامه دهند. آن‌ها اکنون علاوه بر توسعه این کیت، به دنبال بومی‌سازی تجهیزات و محصولات پزشکی، جذب سرمایه، گسترش فعالیت‌های پژوهشی و ایجاد بستری برای همکاری با مخترعان و پژوهشگران هستند.
از فعالیت در انجمن علمی تا تأسیس شرکت
حمید جمشیدی درباره آغاز فعالیت‌های مشترک خود و محمدرضا رضایی توضیح داد: ما در یک دانشگاه درس می‌خواندیم و همکلاسی بودیم. نخستین فعالیت مشترکمان در حوزه انجمن علمی و کارهای تحقیقاتی شکل گرفت. به‌تدریج آقای رضایی ایده‌ها و برنامه‌هایی را مطرح کردند که می‌توانستیم روی آن‌ها کار کنیم و به مرحله ثبت اختراع و تولید محصول برسانیم.
به گفته جمشیدی، آن‌ها در ابتدای مسیر با محدودیت‌هایی در زمینه امکانات، بودجه و فضای مورد نیاز برای فعالیت‌های پژوهشی روبه‌رو بودند و ناچار شدند تا حد امکان بخشی از نیازهای خود را تأمین کنند. با این حال، فعالیت‌های تحقیقاتی را ادامه دادند و در مسابقات مختلف شرکت کردند. حضور در مسابقه ملی «رایشا» و راه‌یابی به جمع تیم‌های برتر از جمله تجربه‌های اولیه آن‌ها بود.
نقطه عطف این مسیر، حضور در رویداد اینوتکس بود. جمشیدی توضیح داد که آن‌ها در بخش مربوط به جنوب کشور شرکت کردند و از میان حدود ۸۰ طرح پذیرفته شده، یکی از دو طرحی بودند که به مرحله کشوری راه یافتند. این تجربه و استقبال از طرح آن‌ها باعث شد تصمیم بگیرند فعالیت‌هایشان را توسعه دهند و در قالب یک شرکت ادامه دهند.
پس از این مرحله، آن‌ها تلاش کردند ایده مطرح شده در پروپوزال اولیه را عملیاتی کنند. برای ساخت و ارزیابی محصول، در آزمایشگاه‌های مختلف کار کردند، نمونه‌های متعددی جمع‌آوری کردند و با آزمون و خطا و بهره‌گیری از تجربه متخصصان پیش رفتند.
این دو مجقق جوان از خانم دکتر مریم قاسمی و دکتر دهقان ، عضو هیئت علمی و فعال در حوزه اختراعات پزشکی به عنوان افرادی یاد کرد که در این مسیر به آن‌ها کمک کردند. به گفته او، همکاری با این افراد و استفاده از تجربه متخصصان خارج از دانشگاه در شکل‌گیری محصول نقش داشت.
ایده‌ای که به ساخت کیت تشخیص عفونت ادراری رسید
یکی از مهم‌ترین محصولات این تیم، کیت تشخیص عفونت ادراری است. به گفته رضایی، این محصول با هدف تشخیص سریع‌تر عفونت طراحی شده و تیم سازنده مدعی است که می‌تواند در کمتر از ۶۰ ثانیه نتیجه اولیه را ارائه کند. آن‌ها امیدوارند تشخیص سریع‌تر به انتخاب مناسب‌تر مسیر درمان و کاهش مصرف غیرضروری آنتی‌بیوتیک کمک کند.
رضایی با اشاره به شیوع عفونت‌های ادراری در جهان می‌گوید، تشخیص سریع می‌تواند از بخشی از هزینه‌ها و مصرف بیش از حد آنتی‌بیوتیک‌ها جلوگیری کند. در حال حاضر، به گفته او، کیت در مرحله پیگیری ثبت اختراع قرار دارد و روند داوری و دریافت گواهی ثبت آن در جریان است.
رضایی می‌گوید یکی از ویژگی‌هایی که باعث جلب توجه داوران در رویداد اینوتکس شد، امکان استفاده آسان و در دسترس بودن محصول بود. به گفته او، تیم تلاش کرده است محصولی طراحی کند که استفاده از آن به امکانات پیچیده و محدود آزمایشگاهی وابسته نباشد و هزینه تمام‌شده آن نیز تا حد امکان پایین باشد.
او در عین حال توضیح می‌دهد که تجاری‌سازی محصول به طی شدن مراحل قانونی و دریافت مجوزهای مربوط به حوزه سلامت نیاز دارد. پس از پایان مراحل ثبت اختراع، باید مجوزهای لازم از مراجع ذی‌ربط، از جمله حوزه غذا و دارو، پیگیری شود. بنابراین، رسیدن محصول به بازار به تکمیل این مراحل وابسته است.
بومی‌سازی تجهیزات پزشکی و توسعه محصولات دیگر
اعضای تیم می‌گویند فعالیت شرکت به کیت تشخیص عفونت ادراری محدود نمی‌شود. آن‌ها برخی محصولات و تجهیزات پزشکی موجود در کشورهای دیگر را نیز بررسی کرده‌اند تا امکان ساخت نمونه‌های مشابه یا توسعه‌یافته را در داخل کشور ارزیابی کنند.
به گفته آن‌ها، بعضی کیت‌ها و تجهیزات موردنیاز در ایران تولید نمی‌شوند یا از کشورهای دیگر وارد می‌شوند و هزینه بالایی دارند. بومی‌سازی چنین محصولاتی می‌تواند به کاهش هزینه و دسترسی آسان‌تر مراکز درمانی و مردم به تجهیزات موردنیاز کمک کند.
آن‌ها همچنین از ایده ساخت دستگاهی برای انجام برخی فرایندهای آزمایشگاهی نام می‌برند که به حمایت و سرمایه‌گذاری بیشتری نیاز دارد و اجرای آن از توان یک شرکت کوچک به‌تنهایی خارج است. به گفته آن‌ها، این طرح می‌تواند در صورت فراهم شدن زیرساخت و حمایت لازم، کاربرد قابل توجهی در حوزه سلامت داشته باشد.
آن‌ها معتقدند شرکت باید به‌تدریج ظرفیت خود را در بخش پژوهش و توسعه گسترش دهد. از نظر او، اختصاص بخشی از فعالیت شرکت به تحقیقات می‌تواند هم به پیشرفت علمی و اقتصادی مجموعه کمک کند و هم زمینه تولید محصولات موردنیاز کشور را فراهم آورد.
مذاکره با سرمایه‌گذاران و چالش‌های پیش روی شرکت
حضور در رویداد اینوتکس باعث شد سرمایه‌گذاران و شرکت‌هایی برای گفت‌وگو درباره همکاری با تیم ابراز علاقه کنند. به گفته جمشیدی و رضایی، شرکت‌هایی از بخش دولتی و خصوصی، از جمله هلدینگ همراه اول و برخی شرکت‌های دارویی، پیشنهادهایی برای همکاری مطرح کردند.
رضایی توضیح می‌دهد که بخشی از مذاکرات به تأمین بودجه، مواد اولیه و فضای کاری مورد نیاز مربوط بوده است. با این حال، بعضی پیشنهادها در برابر تأمین سرمایه، واگذاری بخشی از سهام شرکت را مطرح می‌کردند. تیم ترجیح می‌دهد در مراحل اولیه، اختیار تصمیم‌گیری درباره روند اجرایی و راهبردهای شرکت را حفظ کند؛ اما این موضوع به معنای کنار گذاشتن همکاری با سرمایه‌گذاران نیست.
او می‌گوید مذاکرات با چند شرکت همچنان ادامه داشته و پیشنهادهای مطرح شده در هیئت‌مدیره بررسی شده‌اند. به گفته رضایی، در آن مقطع، گفت‌وگوها درباره تأمین منابع مالی و تجهیزات موردنیاز به نتایج امیدوارکننده‌ای رسیده بود، اما توافق نهایی درباره جزئیات همکاری و سهم طرفین همچنان نیازمند مذاکره بود.
تأمین مواد اولیه، تهیه دستگاه‌های مورد نیاز و دریافت مجوزهای حوزه پزشکی از دیگر چالش‌های شرکت است. جمشیدی تأکید می‌کند محصولاتی که با سلامت مردم ارتباط مستقیم دارند، باید مراحل ارزیابی و دریافت مجوز را با دقت طی کنند و نمی‌توان صرفاً به ساخت نمونه اولیه بسنده کرد.
ارتباط دانشگاه و صنعت؛ ظرفیتی برای پاسخ به نیازهای کشور
این دو دانشجو معتقدند دانشگاه‌ها می‌توانند نقش فعال‌تری در پیوند دادن نیازهای کشور با توان علمی استادان و دانشجویان داشته باشند. از نظر آن‌ها، گاهی آزمایشگاه‌ها و مراکز درمانی به کیت‌ها یا تجهیزات خاصی نیاز دارند که تهیه آن‌ها دشوار یا پرهزینه است؛ در چنین شرایطی، اگر نیازها به‌درستی شناسایی و به اطلاع پژوهشگران رسانده شود، شرکت‌های دانش‌بنیان و تیم‌های دانشگاهی می‌توانند برای ساخت محصول موردنیاز اقدام کنند.
جمشیدی پیشنهاد می‌کند دانشگاه آزاد اسلامی بستری فراهم کند تا نیازهای حوزه پزشکی و آزمایشگاهی شناسایی و به شرکت‌ها، استادان و دانشجویان معرفی شود. برای مثال، اگر آزمایشگاهی به کیت خاصی نیاز داشته باشد، اطلاع‌رسانی درباره آن می‌تواند متخصصان و دانشجویان توانمند را به همکاری با شرکت‌های پژوهشی ترغیب کند.
به باور او، این نوع ارتباط می‌تواند هم به شرکت‌ها در یافتن نیروی متخصص و حل مسائل فنی کمک کند و هم باعث شود ظرفیت‌های پژوهشی دانشگاه‌ها به تولید محصول و رفع نیازهای واقعی جامعه منجر شود.
توصیه به جوانان؛ خودتان را دست‌کم نگیرید و مسیرتان را ادامه دهید
جمشیدی در پاسخ به پرسشی درباره توصیه به جوانان در شرایط اقتصادی و اجتماعی امروز، تأکید می‌کند که آن‌ها نباید توانایی‌های خود را دست‌کم بگیرند و نباید تمام انرژی‌شان را صرف دنبال کردن حواشی و اخبار فضای مجازی کنند.
او با اشاره به توصیه یکی از استادانش، خانم دکتر قاسمی، می‌گوید: «راه را در نظر بگیر و آن را محکم جلو ببر.» به باور جمشیدی، اگر فرد بخواهد همه اتفاقات و مسائل پیرامونی را هم‌زمان در نظر بگیرد و منتظر فراهم شدن شرایط کاملاً مناسب بماند، ممکن است از مسیر اصلی خود بازبماند. او توصیه می‌کند جوانان هدفشان را مشخص کنند و با تمرکز و پشتکار به سمت آن حرکت کنند.
رضایی نیز بر اهمیت استمرار و یادگیری از شکست‌ها تأکید می‌کند. او می‌گوید شکست نباید به معنای پایان مسیر تلقی شود؛ بلکه باید از آن تجربه به دست آورد، تصمیم‌ها را اصلاح کرد و در صورت نیاز، مسیر یا شیوه انجام کار را تغییر داد.
به گفته رضایی، آینده با تصمیم‌هایی شکل می‌گیرد که افراد امروز می‌گیرند. او شعاری را که در رویدادهای مختلف به آن اشاره می‌کنند، این‌گونه بیان می‌کند: «آینده از آن کسانی است که امروز را جدی می‌گیرند.» از نظر او، اگر جوانان در مسیر فعالیت علمی یا کاری با شکست روبه‌رو شدند، باید از آن درس بگیرند و آن را فرصتی برای اصلاح و پیشرفت بدانند.
جمشیدی هم می‌گوید تجربه دشواری‌ها و ناامیدی‌ها می‌تواند پشتکار فرد را بیشتر کند و او را برای فعالیت‌های بزرگ‌تر آماده سازد.
ماندن یا مهاجرت؛ ادامه تحصیل در کنار فعالیت حرفه‌ای
هر دو دانشجو قصد دارند تحصیلات خود را ادامه دهند و هم‌زمان فعالیت شرکت را پیش ببرند. رضایی به ادامه تحصیل تا مقطع دکتری علاقه‌مند است و می‌گوید به حوزه ایمنی‌شناسی و موضوعاتی از جمله سرطان‌شناسی علاقه دارد. او معتقد است برخی طرح‌های پژوهشی و اختراعی به دانش تخصصی بیشتری نیاز دارند و برای تبدیل شدن به محصول، باید دانش و تجربه علمی خود را گسترش داد.
جمشیدی نیز قصد دارد تحصیلات خود را در حوزه پزشکی ادامه دهد و در کنار آن، رشته اقتصاد را برای تقویت توانایی‌های مدیریتی و تجاری خود دنبال کند. او معتقد است آشنایی با اقتصاد و کسب‌وکار می‌تواند به پیوند بهتر دانش علمی با اجرای طرح‌ها و اداره شرکت کمک کند.
رضایی می‌گوید در حال حاضر برنامه‌ای برای مهاجرت ندارد و ترجیح می‌دهد در کشور خود به مردم خدمت کند. او تأکید می‌کند که تولید محصولات پزشکی می‌تواند به جامعه کمک کند، اما اولویت تیم این است که نیازهای مردم ایران، به‌ویژه گروه‌هایی که توان مالی کمتری دارند، مورد توجه قرار گیرد.
او با اشاره به هزینه‌ها و زمان انتظار برای دریافت برخی خدمات آزمایشگاهی می‌گوید هدف از توسعه کیت‌ها و تجهیزات جدید، کمک به دسترسی بهتر مردم به خدمات تشخیصی است. جمشیدی نیز با وجود اشاره به دشواری‌های فعالیت در کشور، می‌گوید پس از ورود به این مسیر با مجموعه‌ها و نهادهایی آشنا شده که از فعالیت‌های نوآورانه و دانشجویی حمایت می‌کنند. به باور او، دانشجویان باید این فرصت‌ها را شناسایی کنند و برای استفاده از آن‌ها پیش‌قدم شوند.
دانشجوی ممتاز بودن کافی نیست؛ باید نیاز واقعی را شناسایی کرد
رضایی معتقد است نمره‌های بالا و رتبه برتر دانشگاهی به‌تنهایی برای موفقیت در مسیر اختراع و کارآفرینی کافی نیست. از نظر او، فرد باید بتواند دانشی را که به دست آورده، در راستای رفع یک نیاز واقعی به کار بگیرد.
او نخبه بودن را صرفاً با رتبه کنکور یا تحصیل در دانشگاهی خاص تعریف نمی‌کند، بلکه معتقد است تأثیرگذاری و استفاده از دانش برای حل مسائل، معیار مهم‌تری است. به گفته او، دانشجویان باید توانایی‌های خود را از طریق انجام پروژه و ساخت محصول نشان دهند و بررسی کنند که جامعه یا بازار به چه چیزی نیاز دارد.
رضایی همچنین توضیح می‌دهد که در مسیر اختراع و نوآوری، بخش مهمی از کار به خود فرد وابسته است. او سهم استادان را در بخش‌های تخصصی و علمی بسیار مهم می‌داند، اما تأکید می‌کند که مطالعه، جست‌وجوی منابع، پیگیری ایده‌ها و تلاش برای اجرای آن‌ها باید از سوی خود دانشجو انجام شود.
او از تجربه برگزاری کارگاه‌های تخصصی در انجمن علمی علوم آزمایشگاهی یاد می‌کند و می‌گوید چنین برنامه‌هایی می‌توانند به افزایش دانش و تجربه دانشجویان کمک کنند. به باور او، باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان دانشگاه آزاد نیز می‌تواند کارگاه‌هایی در زمینه جست‌وجوی علمی، مطالعه مقالات و بیوانفورماتیک برگزار کند تا دانشجویان بیشتر با مسیرهای پژوهشی و اختراعی آشنا شوند.
آموزش عملی و استفاده درست از هوش مصنوعی
رضایی یکی از چالش‌های آموزش دانشگاهی را غلبه آموزش نظری بر تجربه عملی می‌داند. به گفته او، در حوزه علوم پزشکی، مطالعه کتاب و مقاله ضروری است، اما جای تجربه عملی را نمی‌گیرد. همان‌طور که یک جراح برای کسب مهارت باید بارها کار عملی انجام دهد، دانشجوی علاقه‌مند به اختراع نیز باید ایده خود را آزمایش کند، خطاها را بشناسد و برای اصلاح آن تلاش کند.
او پیشنهاد می‌کند دانشگاه‌های مختلف، نه فقط دانشگاه آزاد اسلامی، کارگاه‌های تخصصی و فرصت‌های عملی بیشتری برای دانشجویان فراهم کنند تا آن‌ها بتوانند آموخته‌هایشان را در موقعیت‌های واقعی به کار بگیرند.
رضایی در عین حال درباره استفاده گسترده و بدون بررسی از هوش مصنوعی هشدار می‌دهد. او می‌گوید منظورش نفی این فناوری نیست، بلکه دانشجویان نباید جست‌وجو و مطالعه مستقل را کنار بگذارند و همه مراحل تحقیق، از یافتن منابع تا فهم مقاله، را به ابزارهای هوش مصنوعی بسپارند. از نظر او، وقتی دانشجو خودش منابع را جست‌وجو و مطالعه می‌کند، درک عمیق‌تری به دست می‌آورد و مهارت پژوهشی‌اش تقویت می‌شود.
مهارت کسب‌وکار را باید در محیط کسب‌وکار آموخت
جمشیدی و رضایی علاوه بر مهارت‌های علمی، بر ضرورت یادگیری مهارت‌های اقتصادی و مدیریتی تأکید می‌کنند. رضایی می‌گوید دانشگاه محل اصلی کسب دانش تخصصی است، اما مهارت‌های مربوط به اداره کسب‌وکار را نمی‌توان صرفاً با حضور در کلاس‌های درس به دست آورد.
او توصیه می‌کند دانشجویانی که قصد راه‌اندازی شرکت یا فعالیت اقتصادی دارند، در جمع‌ها و محیط‌هایی حضور پیدا کنند که افراد باتجربه در زمینه کسب‌وکار و سرمایه‌گذاری در آن فعالیت می‌کنند. به باور او، گفت‌وگو با این افراد و آشنایی با شیوه تصمیم‌گیری آن‌ها می‌تواند نگرش فرد را تغییر دهد و در انتخاب راهبردهای مناسب برای شرکت مؤثر باشد.
جمشیدی برای توضیح این موضوع، کسب مهارت را به رانندگی تشبیه می‌کند: همان‌طور که رانندگی صرفاً با شنیدن توضیحات درباره گاز، ترمز و کلاچ آموخته نمی‌شود و فرد باید پشت فرمان بنشیند، یادگیری کسب‌وکار نیز به تجربه و حضور در محیط واقعی فعالیت اقتصادی نیاز دارد.
انتهای پیام/
نظر شما