به گزارش گروه اجتماعی ایسکانیوز، نظام سلامت ایران سالیانی است که خود را میان دو راهی «بهبود کیفیت خدمات» و «تامین منابع مالی» در نوسان می‌بیند. حالا و در این برهه که نارسایی‌های مالی گریبانگیر مردم شده، طرح پزشک خانواده ماموریت دروازه‌بانی سلامت را هدف گرفته و به میدان کارزار بهداشت و درمان آمده است. اما دست‌اندازهای رنگ به رنگ از نبود فرهنگ عمومی تا نقص‌های زیرساختی و تضادهای بودجه‌ای دست و پا گیر اجراییش شده است. تا جایی که یک عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، بدون اصلاح نظام ارجاع و تغییر نگاه به بودجه‌های بهداشتی، این طرح را تنها یک سند روی کاغذ می‌داند.
در ادامه گفت‌وگوی ایسکانیوز با احمد آریایی‌نژاد، نماینده ملایر و عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی را بخوانید:
آریایی نژاد در پاسخ به اینکه وابستگی بخش عمده‌ای از درآمدهای وزارت بهداشت به خدمات بیمارستانی مانع از اجرای موفق طرح پزشک خانواده شده، گفت: عقل سلیم حکم می‌کند که اولویت ما حفظ سلامت مردم باشد. ظاهر ماجرا این است که درآمد وزارت بهداشت از بیمار شدن مردم تأمین می‌شود، اما در واقعیت، بیمه‌ها مبالغی را برای درمان هر بیمار تخصیص می‌دهند. عقل سلیم می‌گوید ما باید با پیشگیری از بیماری‌ها در خانه‌های بهداشت روستایی و شهری و در رأس آن‌ها از طریق طرح پزشک خانواده، سلامت مردم را تضمین کنیم.
وی با طرح این نکته که مدیریت منابع مالی در این حوزه چالش‌برانگیز است، افزود: ما با وضعیتی روبرو هستیم که اصطلاحاً می‌گوییم به حال آن کس باید گریست که دخلش نوزده و خرجش بیست؛ البته دخل ما الان نوزده که هیچ حتی دو هم نیست. با این شرایط هزینه یا از جیب بیمار تامین می‌شود یا درآمد بخش‌های دیگر را صرف آن می‌کنیم.
نماینده ملایر با تاکید بر اینکه باید این موضوع را با ارقام آماری و به صورت کارشناسی بررسی کرد، افزود: باید طوری برنامه‌ریزی کنیم که از بیماری‌ها پیشگیری کنیم؛ زیرا هزینه پیشگیری بسیار کمتر از هزینه درمان است و زمان کمتری را نیز می‌طلبد.
عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس درخصوص اینکه سیستم بهداشت و درمان فعلی به گونه‌ای عمل می‌کند که طالب بیمار بیشتر باشد، اظهار کرد: این روند نه تنها با عقل سلیم منافات دارد، بلکه هزینه‌ها را نیز افزایش می‌دهد و دولت را با فشار مالی بیشتری مواجه می‌کند.
نماینده ملایر با طرح این پرسش که وقتی قیمت دارو بالا می‌رود، بار آن بر دوش چه کسی می‌افتد، ادامه داد: اگر دولت نتواند از طریق بیمه‌ها حمایت کند، فشار سنگینی بر دوش مردم وارد می‌شود. چرا باید اجازه دهیم مردم بیمار شوند تا صرفه‌جویی در هزینه‌ها ادعا شود، در حالی که آنچه دولت کسب می‌کند، در واقع بیت‌المال مردم است. از این منظر، اجازه دادن به بیماری برای کاهش هزینه‌ها، اقدامی اشتباه است.
چالش سلامت و درآمد
آریایی نژاد درباره اینکه آیا وزارت بهداشت و نهادهای تابعه انگیزه و اراده لازم برای همراهی در اجرای طرح پزشک خانواده را دارند یا خیر، اظهار کرد: آقای پزشکیان در دوره نمایندگی مجلس دنبال اجرای این طرح بود. این موضوع متقاعد کردن نیروهای اجرایی برای انجام کار درست، نیازمند گفتگو و همراهی آن‌هاست.
عضو کمیسیون بهداشت مجلس با اذعان به ضرورت همراهی دستگاه‌های اجرایی در طرح پزشک خانواده، گفت: زمانی که نیروهای اجرایی به طرح معتقد نباشند، عملاً برنامه شکست خواهد خورد. شاید یکی از دلایل اینکه در دولت‌های گذشته گام‌هایی برای این کار برداشته شد اما به نتیجه نرسید، عدم انجام کار کارشناسی و عدم همراهی مجریان به دلیل نداشتن اعتقاد به این مسئله بوده است.
وی با بیان اینکه باید از تجربیات گذشته درس گرفت، افزود: باید مراقب بود؛ چون سال گذشته می‌خواستند طرح را به صورت ناگهانی در همه کشور اجرا کنند. پیشنهاد من این است که مانند دفعات قبل، از مدل پایلوت و اجرای نمونه استفاده شود تا نقاط ضعف و قوت آن بررسی شود.
آریایی نژاد خاطرنشان کرد: اگر دیدیم طرح قابل تعمیم به سراسر کشور است، آن را گسترش دهیم و در غیر این صورت، ابتدا نقاط ضعف را برطرف کنیم. نوشتن روی کاغذ با واقعیت‌های اجرایی تفاوت بسیار زیادی دارد و ما باید از تجربیات خانواده‌های ایرانی و کشور درس بگیریم.
عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس در پاسخ به اینکه آیا در تدوین و اجرای طرح پزشک خانواده به الگوهای موفق جهانی توجه شده، گفت: ما خودمان تجربیات خوبی داشته‌ایم، در دوران دکتر مرندی، ما سیستم مراقبت‌های بهداشتی اولیه در خانه‌های بهداشت و درمانگاه‌ها انجام می‌شد. اگرسیستم ارجاع نبود اما سطح‌بندی خدمات تا حد زیادی انجام می‌شد. امروز با تغییری که در فرهنگ عمومی ایجاد شده مردم از ما پزشک متخصص و فوق‌تخصص مطالبه می‌کنند. دیگر کسی خواستار بهورز یا خانه بهداشت نیست.
آرایی نژاد در واکنش به اینکه در کشور شاهد ارجاع یک‌طرفه هستیم و مردم بدون نیاز به پزشک خانواده مستقیماً به متخصص مراجعه می‌کنند و متخصص نیز بیمار را به پزشک خانواده برنمی‌گرداند، اظهار کرد: این موضوع نیاز به یک بازنگری جدی دارد.
وی با بیان اینکه من زمانی پزشک خانواده بوده‌ام و تجربیاتی در این زمینه دارم، افزود: پزشک خانواده نباید تبدیل به ماشین امضا شود؛ بلکه باید بر اساس تشخیص و صلاح خود، بیمار را به پزشک متخصص یا خدمات پاراکلینیک ارجاع دهد و این ارجاع باید بازگشت داشته باشد. تحقق این امر مستلزم یک هماهنگی جمعی است.
نماینده ملایر درخصوص اینکه آیا نیاز به تصویب قانون یا مقررات الزام‌آوری برای ملزم شدن مردم و پزشکان متخصص به همکاری با پزشک خانواده داریم، گفت: به سادگی می‌توان این موضوع را عملی کرد. سیستم ارجاع ارزان‌قیمت‌تر است و در شرایط فشار اقتصادی کنونی بیشتر مردم هم از آن استقبال خواهند کرد.
عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس در واکنش به اینکه عدم امنیت مالی کادر درمان مانع از تحقق پیوستگی مراقبت‌ها شده، با تأکید بر لزوم بررسی کارشناسی همه جوانب، گفت: ما قوانین خوب بسیاری داریم، اما مسئله این است که قانون باید نهادینه شود و در ذهن و اعتقاد مردم جای بگیرد.
آریایی نژاد با اشاره به وجود پدیده قانون‌گریزی و ناکارآمدی نظارت‌ها، گفت: متأسفانه شاهد هستیم افرادی که قانون را می‌شناسند، برای دور زدن آن تخلف می‌کنند و گاهی ناظران نیز نظارت دقیقی ندارند. ما نمی‌توانیم تمام متخلفان را زندانی کنیم، بنابراین باید به گونه‌ای عمل کنیم که تعداد متخلفان کم شود تا برخورد با آن‌ها آسان‌تر باشد.
وی با اشاره به عمق مشکلات موجود افزود: اگر بخواهیم در این باره صحبت کنیم، هفته‌ها زمان لازم است زیرا خانه از پای بست ویرانه است.
عضو کمیسیون بهداشت مجلس درباره هدف‌گذاری دولت برای پوشش ۶۴ شهر تا پایان شهریور سال جاری و شکاف میان آمار روی کاغذ و واقعیت‌های اجرایی، اظهار کرد: در استان همدان، شهرهای اسدآباد و کبودرآهنگ در حال اجرای این طرح هستند. باید در پایان مهلت مقرر، نتایج کار را ارزیابی شده و بدون وقفه و با رفع سریع نقاط ضعف، طرح را تعمیم دهیم.
وی با انتقاد از نحوه اجرای طرح پزشک خانواده، افزود: اجرای این کار درست است، اما به دلیل فقدان کارشناسی دقیق، بارها شاهد بوده‌ایم که مسیر را اشتباه می‌رویم و دوباره شکست می‌خوریم.
عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس با یادآوری تجربیات مجلس نهم در مورد طرح تحول سلامت، گفت: من در آن زمان به شدت با طرح تحول سلامت مخالفت کردم و به وزیر وقت می‌گفتیم که این مسیر غلط است؛ اما او به حرف ما گوش نداد و تصور می‌کرد می‌خواهیم سرش را ببریم یا با او دشمنی داریم.
وی در ادامه افزود: حتی زمانی که من رای نیاوردم، معاون وزیر وقت با لحنی خاص به من گفت حالا برو حرف بزن و مصاحبه کن، یعنی دیگر کاری از تو ساخته نیست. من در هر جایگاهی باشم وظیفه‌ام را انجام می‌دهم و معتقدم طرح تحول غلط بود؛ زیرا منابع کشور را به یغما می‌برد و دستاوردی نداشت.
تأمین مالی و اولویت پیشگیری
نماینده ملایر در مجلس با تأکید بر لزوم برنامه‌ریزی متناسب با بودجه، خاطرنشان کرد: هر کسی باید پایش را به اندازه گلیمش دراز کند. ما باید بر اساس بودجه موجود برنامه‌ریزی کنیم، نه اینکه در وسط کار بگوییم حقوقی برای پرداخت نداریم یا تامین مالی ممکن نیست. در شرایطی که معیشت تامین نشود، کسی اعتقادی به ایده‌آل‌ها نخواهد داشت؛ زیرا وقتی زن و بچه کسی گرسنه باشد، دیگر مسائل دیگر اولویت ندارند.
آرایی نژاد با طرح این ایده که باید تولید خالص و ناخالص ملی را بالا برد تا خدمات بهتری ارائه شود، اظهار کرد: از سوی دیگر باید نیاز به خدمات ثانویه و ثالثیه را کاهش دهیم. اگر در حوزه درمان بر پیشگیری در سطح اول تمرکز کنیم، بودجه ما برای کارهای بهداشتی کفایت می‌کند. اما وقتی تعداد نیازمندان به درمان زیاد شود، همان پول محدود باید بین افراد بیشتری تقسیم شود و در نهایت همه ناراضی می‌مانند.
عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس در واکنش به وجود نوعی مقاومت فرهنگی در پذیرش پزشک خانواده همزمان با عدم آمادگی زیرساختی بیمه تامین اجتماعی، اظهار کرد: در زمان اجرای هدفمندسازی یارانه‌ها در یکی از دولت‌های پیشین رسانه ملی از ماه‌ها قبل اطلاع‌رسانی کرد و علی‌رغم ضعف‌ها، پذیرش عمومی نسبتاً خوب بود. اگر ما مزایای این طرح پزشک خانواده را به مردم بگوییم و سعی کنیم آن را کم‌عیب کنیم، مردم همراهی خواهند کرد.
وی ادامه داد: شهروندان وقتی بفهمند این بیت‌المال متعلق به خودشان است و راه درست چیست، در مسیر بهبود سلامت کمک می‌کنند، اما متأسفانه در حال حاضر وضعیت به این شکل نیست.
آرایی نژاد در پاسخ به اینکه آیا مطالعه‌ای روی الگوهای موفق در دیگر کشورها شده، گفت: در آن کشورها زیرساخت‌ها درست بوده؛ ما برای احداث هر بنایی ابتدا باید شالوده و اساس آن را درست بنا کنیم و در این طرح نیز یکی از گام‌ها، متقاعدسازی و اصلاح فرهنگ عمومی است. اگر مسیر اجرایی درست باشد، اعتماد عمومی در حین انجام کار جلب خواهد شد.
وی با اشاره به نقش کلیدی رسانه‌ها در فرهنگ‌آفرینی افزود: رسانه ملی و سایر رسانه‌ها باید در این مسیر کمک کنند. برای نمونه، پیش از این کسی از بستن کمربند ایمنی استفاده نمی‌کرد، اما با ترکیب جریمه‌های قانونی و تبیین مزایای نجات‌بخش آن، این موضوع به یک عادت تبدیل شد. ما نیز باید چندجانبه عمل کنیم تا مردم متقاعد شوند که مسیر درست چیست و سپس خودشان مطالبه‌گر اجرای این طرح باشند.
چالش زیرساخت‌های دیجیتال و اینترنت ملی
عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس در واکنش به گلایه‌های پزشکان از نقص شدید در سامانه پرونده الکترونیک سلامت و اختلالات مکرر آن، اظهار کرد: ما باید سال‌ها پیش به فکر ایجاد اینترنت ملی می‌افتادیم تا سامانه بومی داشته باشیم و مشکلات را در محیط داخلی حل کنیم. اکنون که در بستر اینترنت خارجی فعالیت می‌کنیم، به دلیل عوامل داخلی و بیرونی، در زمان نیاز با اختلالات مواجه می‌شویم.
آرایی نژاد در پاسخ به اینکه آیا انگیزه درآمدزایی وزارت بهداشت مانعی جدی برای پیشرفت طرح پزشک خانواده است، گفت: اکنون که رئیس جمهور پزشک است، بهترین فرصت است که وزیر بهداشت نیز در راستای این اهداف همراه باشد، اما متأسفانه به نظر می‌رسد این فرصت‌ها به نحوی ضد خود عمل کرده‌اند.
وی با بیان اینکه معاونان وزارتخانه بهداشت افرادی بااخلاق و تلاشگر هستند، اضافه کرد: مشکل اینجاست که حجم مسائل روزمره چنان زیاد است که فرصتی برای برنامه‌ریزی آینده باقی نمی‌ماند. ما اسیر حل مشکلات لحظه‌ای شده‌ایم؛ مثلاً می‌خواهیم دارو ارزان شود یا بیمه‌ها تقویت شوند، اما نمی‌دانیم منابع مالی این کار را از کجا تامین کنیم.
عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس با تاکید بر ضرورت داشتن تفکر استراتژیک، اظهار کرد: ما به یک نیروی جهادی نیاز داریم که بخشی از آن‌ها صرفاً به فکر آینده باشند و بخشی دیگر مشکلات روزمره را حل کنند. ما نباید چنان درگیر مسائل جاری شویم که توان تفکر برای آینده را از دست بدهیم.
آرایی نژاد با اشاره به تجربیات زیسته در جامعه گفت: وقتی به هزینه‌های یک سرماخوردگی ساده یا بیماری‌های صعب‌العلاج مانند دیابت، فشار خون، نارسایی کلیه و سرطان‌ها نگاه می‌کنیم، می‌بینیم که خانواده‌ها، دولت و بیمه مبالغ هنگفتی را صرف درمان می‌کنند.
وی با طرح این نکته که بسیاری از این هزینه‌ها به دلیل عاطفه انسانی و امید به بهبودی صرف می‌شود، افزود: اگر منطقی فکر کنیم، می‌بینیم که حجم عظیمی از پول‌ها صرف درمان بیماری‌هایی می‌شود که اگر پیشگیری می‌شد، هرگز به این مرحله نمی‌رسیدند و این سرمایه‌ها هدر نمی‌رفت.
انتهای پیام/
نظر شما