سیدرضا منتظری منتقد سینما همزمان با برگزاری چهل و چهارمین جشنواره فیلم فجر در گفت‌وگو با خبرنگار فرهنگی ایسکانیوز گفت: دو روز نخست چهل‌وچهارمین جشنواره فیلم فجر، بار دیگر این پرسش قدیمی اما حل‌نشده را پیش روی مخاطب جدی سینما قرار داد؛ جشنواره فجر دقیقاً قرار است نماینده کدام سینما باشد؟ سینمای خلاق، اندیشمند و پیشرو یا سینمایی اداری، سفارشی و تقلیل‌یافته به یک وظیفه سازمانی؟ آنچه در بخش قابل‌توجهی از آثار به نمایش درآمده دیده می‌شود، متأسفانه به گزینه دوم نزدیک‌تر است.

وی اظهارداشت: حضور پررنگ فیلم‌های ارگانی، با کیفیتی نازل و ساختاری شتاب‌زده، بیش از هر چیز نشان‌دهنده نگاه دم‌دستی به سینماست؛ نگاهی که سینما را نه یک هنر-رسانه پیچیده و اثرگذار، بلکه ابزاری مصرفی و قابل‌جایگزین می‌بیند. بسیاری از این آثار حتی به قواعد ابتدایی سینما وفادار نیستند: روایت‌های سست، میزانسن‌های بی‌فکر، ریتم‌های تلویزیونی و فقدان حداقل جسارت فرمی. گویی سازندگان، سینما را همان تلویزیون می‌پندارند، با پرده‌ای بزرگ‌تر و بودجه‌ای بیشتر.

کارگردان مجموعه مستند «ستاره شد» خاطرنشان کرد: این در حالی است که پیش از آغاز رسمی جشنواره، در اکران‌های خصوصی، برخی از همین فیلم‌های حاضر در فجر دیده شدند که با هزینه‌های شخصی یا حداقل مستقل از ساختارهای ارگانی ساخته شده‌اند؛ آثاری که تفاوت‌شان نه در شعار، که در کیفیت عینی است. این فیلم‌ها نشان می‌دهند سینمای ایران همچنان از استعداد، اندیشه و توان فنی برخوردار است، اما این ظرفیت‌ها در ساختار رسمی تولید و عرضه، یا نادیده گرفته می‌شوند یا به حاشیه رانده شده‌اند. مسئله اصلی، نه کمبود فیلم‌ساز، بلکه انحصار منابع و غلبه نگاه غیرتخصصی بر مدیریت فرهنگی است.

عضو انجمن منتقدان و نویسندگان سینمای ایران با بیان اینکه جشنواره فیلم فجر، به‌عنوان مهم‌ترین رویداد سینمایی کشور، بیش از هر نهاد دیگری موظف است اعتبار خود را حفظ کند تصریح کرد: جشنواره فجر اگر به محلی برای انباشت تولیدات بی‌کیفیت ارگانی تبدیل شود، نه‌تنها جایگاه خود را از دست می‌دهد، بلکه اعتماد مخاطب و سینماگران مستقل را نیز قربانی می‌کند. جشنواره قرار است معیار باشد، نه ویترین رفع تکلیف؛ قرار است جریان‌ساز باشد، نه اینکه به صورت باری به هر جهت پیش برود.

منتظری ادامه داد: نباید فراموش کرد که سینما رسانه‌ای صرفاً سرگرم‌کننده نیست. سینما یکی از مؤثرترین ابزارهای فرهنگ‌سازی، شکل‌دهی به حافظه جمعی و بازنمایی هویت اجتماعی است. کشوری که سینمایش را جدی نگیرد، عملاً روایت خود را به دست دیگران سپرده است. نگاه دم‌دستی به سینما، در نهایت به دم‌دستی شدن فرهنگ می‌انجامد؛ به ساده‌سازی مفاهیم پیچیده، حذف پرسش‌گری و ترویج کلیشه.

وی متذکر شد: مسئولان فرهنگی اگر به‌راستی به نقش سینما باور دارند، باید این باور را در سیاست‌گذاری، تخصیص بودجه و انتخاب مدیران نشان دهند. سینما جای آزمون‌وخطای نیروهای غیرمتخصص و مدیران بی‌ارتباط با هنر نیست. تزریق بی‌حساب بودجه بیت‌المال به تولید آثاری که نه مخاطب دارند و نه اثر فرهنگی، چیزی جز اتلاف منابع و بی‌اعتبار کردن سینما نیست.

انتهای پیام/

منتظری در خاتمه این گفتگو گفت: سینمای ایران برای بقا و رشد، بیش از هر چیز به یک تغییر بنیادین در نگرش مدیریتی نیاز دارد؛ تغییری که در آن تخصص جایگزین رابطه شود، کیفیت مقدم بر سفارش قرار گیرد و جشنواره فجر بار دیگر به جایگاه طبیعی خود بازگردد: آیینه‌ای صادق از بهترین و جدی‌ترین دستاوردهای سینمای ایران، نه گزارش سالانه نهادهای فرهنگی!