به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از اصفهان، فرونشست زمین در اصفهان دیگر تنها یک پدیده زمین‌شناسی نیست و آثار آن به زیرساخت‌های شهری، شبکه فاضلاب، ساختمان‌ها، اراضی کشاورزی و حتی بناهای تاریخی رسیده است. پدیده‌ای که به گفته منصور شیشه‌فروش، مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان، ریشه اصلی آن در خشکسالی، کاهش بارندگی، افت منابع آب زیرزمینی و برداشت بیش از ظرفیت از سفره‌های آب قرار دارد. شیشه‌فروش در گفت‌وگوی اختصاصی با خبرنگار ایسکانیوز با تشریح آخرین وضعیت فرونشست در استان، از درگیر بودن ۲۹ دشت از مجموع ۳۵ دشت اصفهان با افت منابع آب، شناسایی و انسداد ۱۲ هزار حلقه چاه غیرمجاز، ضرورت بازسازی ۶۰ کیلومتر از شبکه فرسوده فاضلاب و نیاز به ۵ همت اعتبار برای این بخش خبر داد و احیای زاینده‌رود را یکی از کلیدی‌ترین راهکارهای کاهش پیامدهای فرونشست دانست.

منصور شیشه‌فروش در این گفت‌وگو با خبرنگار ایسکانیوز با اشاره به وضعیت فرونشست زمین در استان اصفهان اظهار کرد: فرونشست پدیده‌ای است که ارتباط مستقیمی با وضعیت منابع آب دارد و عواملی مانند خشکسالی، کاهش بارندگی، کاهش جریان آب‌های سطحی و برداشت از منابع آب زیرزمینی در شکل‌گیری و تشدید آن نقش دارند.
وی با اشاره به مطالعات انجام‌شده درباره وضعیت دشت‌های استان افزود: در استان اصفهان ۳۵ دشت وجود دارد که بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، ۲۹ دشت با کاهش منابع آب و افت سطح آب‌های زیرزمینی مواجه هستند. دشت‌های اصفهان-برخوار، نجف‌آباد، فلاورجان، اردستان، کاشان و دیگر دشت‌های استان در مطالعات مربوط به وضعیت منابع آب و فرونشست مورد بررسی قرار گرفته‌اند.
شیشه‌فروش ادامه داد: در برخی از این دشت‌ها میزان افت سطح آب زیرزمینی قابل توجه است و در بعضی مناطق، افت سطح آب به حدود یک متر در سال می‌رسد؛ موضوعی که در کنار برداشت از سفره‌های زیرزمینی، ظرفیت طبیعی آبخوان‌ها را کاهش داده و زمینه تشدید فرونشست را فراهم کرده است.
خشکی زاینده‌رود و تشدید فشار بر آبخوان‌ها

مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان با اشاره به شرایط زاینده‌رود گفت: این رودخانه در سال‌های گذشته بارها با دوره‌های خشکی مواجه شده و کاهش جریان آب سطحی باعث شده است فشار بیشتری بر منابع آب زیرزمینی وارد شود.
وی افزود: در سال گذشته در برخی مناطق حتی امکان توزیع آب کشاورزی فراهم نشد و امسال نیز اگرچه جریان آب در زاینده‌رود برای مدتی حدود سه ماه برقرار شد، اما تداوم جریان آب موضوعی اساسی برای حفظ تعادل منابع آب استان است.
شیشه‌فروش تأکید کرد: یکی از مهم‌ترین اقدامات برای کاهش آثار فرونشست، تأمین آب و احیای جریان زاینده‌رود است؛ چراکه جریان آب در بستر رودخانه علاوه بر آثار مستقیم زیست‌محیطی، در تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی نیز نقش دارد.
وی با اشاره به مطالعات انجام‌شده توسط مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی بیان کرد: در مطالعات این مرکز نیز بر تأثیر جریان آب بر کاهش پیامدهای فرونشست تأکید شده و بر اساس نتایج مطالعات، استمرار جریان آب می‌تواند آثار فرونشست را تا حدود ۳۰ درصد کاهش دهد.
فرونشست و زیرساخت‌هایی که زیر زمین آسیب می‌بینند

شیشه‌فروش یکی از نگرانی‌های مهم ناشی از فرونشست را آسیب‌پذیری زیرساخت‌های شهری دانست و گفت: شبکه‌های زیرزمینی از جمله شبکه فاضلاب در برابر تغییرات زمین و فرونشست آسیب‌پذیر هستند و فرسودگی این شبکه‌ها می‌تواند خطرات را افزایش دهد.
وی افزود: حدود ۳۰۰ کیلومتر از شبکه فاضلاب شهر اصفهان دارای قدمت و فرسودگی است و عمر برخی از بخش‌های این شبکه به حدود ۵۰ سال می‌رسد.
مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان ادامه داد: از این میزان، حدود ۶۰ کیلومتر به عنوان بخش‌های دارای اولویت برای بازسازی و نوسازی شناسایی شده است. طی دو تا سه سال اخیر حدود ۱۲ کیلومتر از این شبکه بازسازی شده و در مجموع تاکنون حدود ۲۰۰ کیلومتر از شبکه قدیمی فاضلاب در دوره‌های مختلف بازسازی شده است
وی تصریح کرد: برای بازسازی ۶۰ کیلومتر باقی‌مانده به حدود ۵ همت اعتبار نیاز است و تأمین این میزان اعتبار نیازمند حمایت ملی و اختصاص منابع لازم است.
شیشه‌فروش همچنین از استفاده از تجهیزات تخصصی برای بررسی وضعیت شبکه فاضلاب خبر داد و گفت: شرکت آب و فاضلاب از تجهیزات اسکن و ویدئومتری برای بررسی داخل شبکه و شناسایی نقاط آسیب‌پذیر و حفره‌های زیرسطحی استفاده می‌کند تا پیش از وقوع فروریزش، نقاط دارای مشکل شناسایی و نسبت به رفع آنها اقدام شود.
مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای کنترل برداشت از منابع آب زیرزمینی اظهار کرد: یکی از محورهای اصلی برنامه‌های استان، کنترل برداشت از سفره‌های آب زیرزمینی و جلوگیری از برداشت‌های غیرمجاز است.

وی افزود: تاکنون حدود ۱۲ هزار حلقه چاه غیرمجاز شناسایی و مسدود شده است. همچنین برای کنترل میزان برداشت از چاه‌های مجاز، بیش از ۱۱ هزار و ۱۴۰ دستگاه کنترل هوشمند نصب شده است.
شیشه‌فروش ادامه داد: حدود ۲۴ هزار پروانه چاه نیز مورد بررسی، اصلاح و تعدیل قرار گرفته تا میزان برداشت از منابع آب زیرزمینی متناسب با شرایط منابع آب مدیریت شود.
وی تأکید کرد: کنترل برداشت از آبخوان‌ها باید به شکل مستمر انجام شود و در کنار آن، پایش سالانه سطح آب‌های زیرزمینی، توسعه چاه‌های مشاهده‌ای و اجرای طرح‌های تعادل‌بخشی منابع آب نیز دنبال شود.
۱۴۰ هزار هکتار آبیاری تحت فشار

شیشه‌فروش بخش کشاورزی را یکی از حوزه‌های مهم در مدیریت منابع آب دانست و گفت: در استان اصفهان حدود ۱۴۰ هزار هکتار از اراضی کشاورزی به سیستم‌های آبیاری تحت فشار مجهز شده است.
وی افزود: در حدود ۲۰ هزار هکتار نیز آبیاری هوشمند اجرا شده و حدود ۳۲۰۰ هکتار از اراضی کشاورزی از کشت فضای باز به کشت گلخانه‌ای منتقل شده است.
مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان ادامه داد: تغییر الگوی کشت، توسعه روش‌های نوین آبیاری و حرکت به سمت کشت‌های کم‌آب‌بر از اقداماتی است که می‌تواند در کاهش فشار بر منابع آب زیرزمینی مؤثر باشد.

نیمی از فضای سبز اصفهان به آبیاری نوین مجهز شده است

وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه فضای سبز شهری گفت: حدود ۵۰ درصد فضای سبز شهر اصفهان به روش‌های نوین آبیاری مجهز شده است.
شیشه‌فروش افزود: در این بخش تلاش شده آب مورد استفاده برای فضای سبز از آب شرب تفکیک شود و استفاده از گونه‌های کم‌آب‌بر و روش‌های نوین آبیاری نیز توسعه پیدا کند.
وی همچنین از اجرای طرح‌های جمع‌آوری و هدایت آب‌های سطحی خبر داد و گفت: از سال گذشته تا امسال حدود ۱۰۰ میلیارد تومان برای جمع‌آوری و هدایت آب‌های سطحی در شهر اصفهان هزینه شده است.
به گفته شیشه‌فروش، ایجاد مسیرها و چاه‌های نفوذ آب نیز با هدف هدایت بخشی از آب‌های سطحی به سمت منابع زیرزمینی در دستور کار قرار گرفته است تا امکان تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی افزایش پیدا کند.
پایش ماهواره‌ای و میدانی فرونشست

مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان با بیان اینکه پایش فرونشست باید به صورت مستمر انجام شود، گفت: وضعیت فرونشست در استان از طریق سنجش از دور، تصاویر ماهواره‌ای، مطالعات میدانی و تجهیزات GPS مورد پایش قرار می‌گیرد.
وی افزود: این پایش‌ها امکان شناسایی پهنه‌های پرخطر و بررسی روند تغییرات زمین را فراهم می‌کند و باید به صورت مستمر ادامه داشته باشد.
شیشه‌فروش همچنین بر ضرورت تقویت شبکه پایش آب‌های زیرزمینی تأکید کرد و گفت: وزارت نیرو و شرکت مدیریت منابع آب ایران باید در زمینه توسعه چاه‌های مشاهده‌ای، پایش سطح آب زیرزمینی و اجرای طرح‌های تعادل‌بخشی منابع آب، اعتبارات لازم را اختصاص دهند.

بناهای تاریخی اصفهان در معرض پایش مستمر

وی با اشاره به اهمیت تاریخی شهر اصفهان اظهار کرد: موضوع فرونشست تنها به ساختمان‌های جدید و زیرساخت‌های شهری محدود نمی‌شود و بناهای تاریخی نیز باید به شکل ویژه پایش شوند.
شیشه‌فروش افزود: لازم است وزارت میراث فرهنگی با همکاری سازمان زمین‌شناسی و دستگاه‌های تخصصی، وضعیت بناهای تاریخی را به شکل مستمر بررسی کند و در بناهای حساس، تجهیزات GPS برای پایش تغییرات نصب شود.
وی گفت: پل‌ها، بناهای تاریخی و ساختمان‌های آسیب‌پذیر باید به صورت مستمر مورد بررسی قرار گیرند تا در صورت مشاهده تغییرات، اقدامات پیشگیرانه در سریع‌ترین زمان انجام شود.
آمادگی برای مدیریت حوادث ناشی از فرونشست

مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان با اشاره به ضرورت آمادگی دستگاه‌های اجرایی برای حوادث ناشی از فرونشست اظهار کرد: مدیریت بحران باید در سطح محلات نیز تقویت شود و دستگاه‌های خدمات‌رسان و شهرداری‌ها نسبت به شناسایی نقاط آسیب‌پذیر و انجام اقدامات پیشگیرانه اقدام کنند.
وی افزود: استان اصفهان بیش از هزار محله دارد و شهر اصفهان نیز حدود ۲۲۰ محله را شامل می‌شود که مدیریت بحران محله‌محور می‌تواند در کاهش خسارات ناشی از حوادث نقش مؤثری داشته باشد.
شیشه‌فروش همچنین بر ضرورت توجه شهروندان به هشدارهای ایمنی و گزارش سریع موارد خطر تأکید کرد و گفت: دستگاه‌های امدادی و خدماتی از جمله آتش‌نشانی، اورژانس، پلیس و شهرداری باید در زمان بروز حوادث احتمالی آمادگی لازم را داشته باشند.
پیشنهاد بیمه خسارت‌های ناشی از فرونشست

وی یکی دیگر از موضوعات مورد پیگیری در حوزه مدیریت پیامدهای فرونشست را پوشش بیمه‌ای خسارت‌ها عنوان کرد و گفت: پیشنهاد شده است خسارت‌های ناشی از فرونشست نیز در پوشش بیمه حوادث طبیعی ساختمان‌ها قرار گیرد.
به گفته شیشه‌فروش، قرار گرفتن فرونشست در چارچوب پوشش بیمه‌ای می‌تواند بخشی از خسارت‌های واردشده به ساختمان‌ها و زیرساخت‌ها را جبران کند و زمینه حمایت بهتر از شهروندان مناطق در معرض خطر را فراهم آورد.

فرونشست اصفهان نیازمند تصمیم ملی است

شیشه‌فروش در ادامه با تأکید بر اینکه مدیریت فرونشست تنها با اقدامات استانی امکان‌پذیر نیست، گفت: بخش قابل توجهی از اقدامات مربوط به مدیریت منابع آب، کنترل چاه‌ها، اصلاح الگوی مصرف، توسعه آبیاری نوین و پایش فرونشست در استان در حال انجام است، اما حل ریشه‌ای مسئله نیازمند حمایت ملی است.
وی تأمین حقابه‌های قانونی، استمرار جریان آب در زاینده‌رود، مدیریت منابع آب زیرزمینی، تأمین اعتبارات مورد نیاز برای بازسازی شبکه‌های فرسوده و تقویت زیرساخت‌های پایش را از مهم‌ترین نیازهای استان عنوان کرد.
مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان تصریح کرد: موضوع زاینده‌رود تنها یک مسئله استانی نیست و به دلیل گستره حوضه آبریز و ارتباط آن با چند استان، نیازمند تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی در سطح ملی است.
وی در پایان تأکید کرد: مقابله با فرونشست نیازمند مجموعه‌ای از اقدامات هم‌زمان در حوزه آب، کشاورزی، محیط زیست، شهرسازی، زیرساخت، میراث فرهنگی و مدیریت بحران است و در کنار اقدامات اجرایی استان، تأمین اعتبارات و توجه ملی به مسئله آب و احیای زاینده‌رود می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش پیامدهای این پدیده داشته باشد.

خبرنگار: حدیثه محمدی

انتهای خبر./