به گزارش گروه فرهنگ و هنر ایسکانیوز، امسال صدا و سیما تصمیم گرفت با به تصویر کشیدن ملموس حضور نوجوانان، نمایی متفاوت از بعد معنوی زندگی این گروه سنی جامعه ایرانی را برجسته کند. در این میان، برنامه مستند «حالت پرواز» با روایت حامد عسگری، تلاشی رسانه‌ای برای به تصویر کشیدن تجربه اعتکاف نوجوانان نسل Z در مساجد مختلف کشور است؛ برنامه‌ای که از ۱۲ دی پخش آن آغاز شد و در چهار قسمت، مخاطب را به دل زیست معنوی نوجوانان در ایام اعتکاف برد.

میثم کریمی، تهیه‌کننده برنامه «حالت پرواز» در گفت‌وگو با خبرنگار فرهنگ و هنر ایسکانیوز با اشاره به ساختار این مستند توضیح داد: این اثر صرفا به ثبت تصاویر آیینی بسنده نکرده، بلکه تلاش کرده با همراهی نزدیک با نوجوانان، تجربه زیسته آن‌ها را از اعتکاف روایت کند. ما این روایت‌ها را در قالب گفت‌وگوهای صمیمی و حضور در جمع‌های دوستانه، مشارکت در سحر، افطار و برنامه‌های عبادی به تصویر کشیدیم.

شروع برنامه با ادای احترام به شهدای جنگ ۱۲ روزه

به گفته او، تمرکز اصلی برنامه روی مساجدی بوده که به‌طور هدفمند میزبان نوجوانان نسل Z هستند. این مساجد اغلب در چارچوب کمپین «زندگی با آیه‌ها» انتخاب شده‌اند؛ مساجدی که مأموریت آن‌ها ایجاد پیوندی فعال میان نوجوانان و مناسک دینی است. آغاز روایت برنامه در شب نخست پخش، از حرم حضرت عبدالعظیم حسنی شکل گرفت؛ جایی که اعتکاف و مستند «حالت پرواز» به شهید سیدمهدی نعمتی، از شهدای جنگ ۱۲ روزه و از رفقای حامد عسگری تقدیم شد و قرار این دو حضور در حرم شاه عبدالعظیم حسنی در روزهای اعتکاف بود.

کریمی با اشاره به فضای کلی کشور در ایام ضبط برنامه، تأکید کرد: آغاز روایت برنامه از مزار شهدا، ادای دِین به کسانی بود که امنیت امروز جامعه مرهون ایثار آن‌هاست. از این‌رو، در کنار حرم حضرت عبدالعظیم، تصاویری از مزار شهدایی همچون ستارخان، شهید امیرعبداللهیان، شهید تهرانی‌مقدم و شهدای جنگ ۱۲ روزه نیز در مستند گنجانده شد تا بتوانیم پیوند معنویت اعتکاف با فرهنگ ایثار و مقاومت را برجسته کنیم.

او در ادامه با توضیح قسمت دوم «حالت پرواز» گفت: دومین شب برنامه به دزفول اختصاص داشت؛ انتخابی آگاهانه برای خروج از فضای پایتخت و نمایش گستره اعتکاف نوجوانان در شهرهای دیگر. اعتکاف در دزفول با شکوه و نظم مثال‌زدنی برگزار می‌شد و برخلاف تصور رایج، تنها به چند شرکت‌کننده محدود نبود. مسجدی که محل اصلی ضبط این قسمت بود، به‌طور کامل میزبان نوجوانان نسل Z بود. ما همچنین، در کنار آن، به دو مسجد تاریخی شهر از جمله مسجد جامع دزفول نیز اشاره کردیم.

به گفته او، در این بخش، روایت مسجدی که در دوران دفاع مقدس ۱۳ نوجوان شهید تقدیم کرده بود، جایگاه ویژه‌ای داشت. ثبت یاد و خاطره این نوجوانان، پیوندی معنادار میان نسل امروز و نسل ایثارگر گذشته برقرار کرد؛ پیوندی که یکی از محورهای اصلی روایت مستند به شمار می‌آید.

رقابت برای حضور در مراسم اعتکاف

تهیه‌کننده «حالت پرواز» عنوان کرد: قسمت سوم برنامه را نیز در مسجد امامزاده قاسم ضبط کردیم؛ مسجدی که در سال گذشته به‌عنوان یکی از برترین برگزارکنندگان اعتکاف شناخته شده بود. او با اشاره به ویژگی‌های این مسجد گفت: برنامه‌ریزی دقیق، توجه به نظم، تقسیم نوجوانان به گروه‌های کوچک با مربیان مشخص و حساسیت متولیان مسجد نسبت به حفظ کیفیت برنامه‌ها، از دلایل انتخاب این مسجد بود. تصاویر سحر، مناجات، نماز و فضای معنوی نوجوانان، بخش مهمی از روایت این قسمت را شکل داد.

به گفته او، مسجد امامزاده قاسم در حالی درمراسم اعتکاف امسال میزبان ۳۰۰ نوجوان نسل Z بود که قریب ۵۰۰۰ نفر برای شرکت در این مراسم ثبت‌نام کرده بودند. حاضران در این مراسم، به دسته‌های ۶، ۷ نفره تقسیم می‌شدند و هر کدام با یک سری مربی کار می‌کردند و براساس برنامه‌ریزی صورت گرفته پیش روند.

او در ادامه اشاره کرد: قسمت پایانی «حالت پرواز» در مسجد جامع نور رقم خورد؛ انتخابی که از خاطره‌ای شخصی از حامد عسگری الهام گرفته شده بود. در تحقیقی که انجام داده بودیم به این نتیجه رسیدیم که این مسجد نیز از جمله مساجدی است که به‌طور ویژه پذیرای نوجوانان نسل Z در ایام اعتکاف است. در این قسمت، تمرکز روایت بر آیین افطار و ابتکارات فرهنگی مسجد بود؛ از جمله پذیرایی متفاوت و همچنین همراهی آموزشی با نوجوانان.

به گفته کریمی، در مسجد جامع نور، حتی برای جلوگیری از عقب‌ماندن نوجوانان از درس، به گونه‌ای برنامه‌ریزی شده بود که معلمان در مسجد حضور یافته و کلاس‌های درس را در دل برنامه اعتکاف برگزار می‌کردند. این رویکرد نشان می‌دهد که اعتکاف نسل Z، با برنامه‌ریزی منعطف و متناسب با نیازهای روز نوجوانان طراحی شده است که به نوعی می‌تواند با روحیات این نسل هماهنگ‌تر بوده و از دلزدگی آنها نسبت به آیین‌های مذهبی جلوگیری کند.

پرواز تا درون

کریمی با اشاره به دلیل انتخاب نام «حالت پرواز» برای این برنامه توضیح داد: این نام، مفهومی دوگانه دارد؛ مفهومی که هم به فاصله گرفتن از فضای مجازی و تمرکز ذهنی و هم به پرواز روح در خلوت معنوی اعتکاف اشاره می‌کند. به تعبیر عوامل برنامه، همان‌طور که برای تمرکز بیشتر، موبایل را روی حالت پرواز می‌گذاریم، اعتکاف نیز فرصتی برای قطع هیاهوی بیرونی و بازگشت به درون است.

تهیه‌کننده این برنامه با اشاره به هدف ساخت چنین برنامه‌ای در مورد اعتکاف و نوجوانان تأکید کرد: هدف اصلی «حالت پرواز» ارائه تصویری واقعی از نسل Z بوده است؛ نسلی که برخلاف بازنمایی برخی رسانه‌ها، همچنان پیوندی جدی با دین، قرآن و اهل‌بیت دارد. مشاهدات میدانی تیم برنامه‌ساز ما در مساجد مختلف نشان داد نوجوانان با انتخاب آگاهانه و علاقه شخصی در اعتکاف شرکت می‌کنند و این واقعیت کمتر در فضای رسانه‌ای دیده می‌شود.

خواهری که برادر را همراهی می‌کرد

او درباره همراهی خانواده‌ها با نوجوانان در این فریضه دینی افزود: در کنار این حضور پررنگ نوجوانان، نقش خانواده‌ها نیز در مستند برجسته شده است؛ از همراهی والدین و بدرقه فرزندان گرفته تا حمایت‌های عاطفی مادران و پدرانی که با تهیه خوراکی یا سر زدن به فرزندانشان، پیوند خانواده و مناسک دینی را تقویت می‌کردند.

او در ادامه به یکی از دلنشین‌ترین خاطرات گروه تصویربرداری در این شب‌ها اشاره کرد و گفت: پیش از شروع تصویربرداری مستند «حالت پرواز» در مسجد دزفول، صحنه‌ای خانوادگی و تأثیرگذار از آغاز یک اعتکاف نوجوانانه ثبت شد. خانواده‌ای به همراه دو فرزند خود برای بدرقه پسر نوجوان‌شان به محل اعتکاف آمده بودند. در این میان، خواهر خردسال خانواده که تنها چند سال سن داشت، با اصرار فراوان مسئولیت حمل چمدان برادرش را بر عهده گرفت و تلاش می‌کرد همراه او وارد فضای مسجد شود.

او ادامه داد: رفتار این کودک، که با کنجکاوی و دلبستگی نسبت به حضور برادرش در اعتکاف همراه بود، تصویری ملموس از پیوند عاطفی خانواده با این آیین معنوی را به نمایش گذاشت؛ پیوندی که از سنین پایین و در بستر خانواده شکل می‌گیرد و به مشارکت فعال نسل نوجوان در مناسک دینی معنا می‌بخشد.

پذیرایی از معتکفان با کیک خانگی

کریمی در بیان خاطره‌ای دیگر از این چهار شب عنوان کرد: در جریان تصویربرداری قسمت پایانی مستند در مسجد جامع نور، جلوه‌ای دیگر از همراهی خانواده‌ها با اعتکاف نوجوانان به چشم آمد. یکی از مادران، با پخت حدود ۲۰۰ عدد کیک خانگی، در اقدامی خودجوش و داوطلبانه، از فرزند خود و دیگر نوجوانان حاضر در اعتکاف پذیرایی می‌کرد. این اقدام که با هدف ایجاد فضای صمیمی و حمایت عاطفی از معتکفان انجام شد، بازتابی از نقش فعال خانواده‌ها، به‌ویژه مادران، در تقویت حال‌وهوای جمعی و معنوی اعتکاف بود. حضور این‌گونه مشارکت‌های غیررسمی، نشان می‌دهد اعتکاف نوجوانان تنها به یک برنامه عبادی محدود نمی‌شود، بلکه به بستری اجتماعی برای همدلی، مشارکت و همراهی خانواده‌ها نیز تبدیل شده است.

کریمی در انتها عنوان کرد: تجربه ضبط این چهار قسمت نشان داد که اعتکاف برای نسل جدید، ترکیبی از عبادت، گفت‌وگو، نشاط جمعی و خلوت معنوی است. برنامه‌ریزی به‌روز مساجد باعث شده نوجوانان بدون احساس اجبار یا دل‌زدگی، سه شبانه‌روز را در فضای مسجد سپری کنند. «حالت پرواز» تلاشی بود برای ثبت و بازنمایی همین تجربه کمتر دیده‌شده.

انتهای پیام/