سید محمد امین امامی پژوهشگر برتر جشنواره پژوهش ۱۴۰۴ در گفتوگو با خبرنگار گروه دانشگاه ایسکانیوز با بیان این که کمبود تجهیزات و امکانات مالی به دلیل تحریمها را مهمترین مشکل پژوهشگران در ایران دانست و اظهار کرد: همچنین با وجود این که صنایع به علم احتیاج دارند؛ اما علوم از اولویت چندانی برخوردار نیست. البته این موضوع هم میتواند به تحریمها بازگردد. حتی قشر جوان جامعه دیگر تمایلی به حوزه پژوهش ندارند چون معتقدند سود مالی ندارد.
وی افزود: صنعت و دانشگاه نیازمند افرادی است که متوجه ارزش آنها باشند. وقتی دانشجویان نمیتوانند از تجهیزات به روز استفاده کنند یا استادان مجبورند با کمترین امکانات فعالیت علمی خود را انجام دهند، طبیعی است که پژوهش در جامعه کمرنگ شود. همچنین کیفیت پژوهشها کاهش یابد. برای مثال وقتی دانشجویان برای آنالیز ۵۰ نمونه مجبور است ۵۰ میلیون تومان هزینه پرداخت کند، چارهای ندارد که تعداد نمونه خود را به ۱۰ نمونه کاهش دهد. مشکلات مالی و تجهیزات سبب میشود که تحقیقات علمی ضعیف و ناقص شوند.
امامی درباره انگیزه و استعداد دانشجویان در ۲۰ سال گذشته خاطرنشان کرد: از سالهای آخر دهه هشتاد تا اواسط دهه نود شاهد رشد خیلی خوبی در ارتباط با احساس شعف دانشجوها و علاقهمندیشان به خصوص در حوزههای میانرشتهای بودیم. حتی برخی رشتهها مانند مرمت آثار تاریخی، مرمت ابنیه، باستان شناسی و باستان سنجی از استقبال خوبی برخوردار شدند. اما به تدریج این شعف سیر نزولی پیدا کرد. به طوری که برخی دانشجویان اصلا نمیدانستند در چه رشتهای میخواهند تحصیل کنند. برخی تصور میکردند چون وارد دانشگاه هنر شدهاند از مطالعات علوم پایه مثل فیزیک و شیمی و زمین شناسی معاف شدهاند.
مدیر دفتر روابط بین الملل و روابط عمومی دانشگاه هنر اصفهان گفت: تاثیر استادان در ایجاد انگیزه و شعف برای دانشجویان را هم نباید نادیده گرفت. استادی که نگاه کارمندی به دانشگاه داشته باشد و بعدازظهر کار علمی را تعطیل کند، باید بداند که در محل اشتباهی قرار گرفته است. وقتی دانشجو باید پویایی استاد را ببیند تا او هم پویا میشوند. وگرنه آنچه استاد میگوید، در کتابها هم نوشته شده است. دانشجویان باید اخلاق و شعف را از استاد یاد بگیرند. لویی پاستور میگفت که آزمایشگاههای محققان معابدشان است.
وی درباره راهکارهای حل مشکلات پژوهشگران ایرانی تاکید کرد: برخی مفاهیم در جامعه علمی ما به اشتباه تعریف شدهاند. مثلا تصور میشود که خودکفایی یعنی در را به روی همه جا ببندیم و فقط خودمان تولید کنیم؛ اما خودکفایی واقعی به این معناست که با همه تعامل داشته باشیم؛ اما محتاج نباشیم. حتی به دنیا نشان دهیم که بدون ما چرخهشان کامل نیست. ایران قلب باستان شناسی خاورمیانه است و ما باید با تحقیقاتمان به دنیا بفهمانیم که بدون ما ناقص هستند.
گفتنی است، حوزه فعالیت امامی در زمینه باستان سنجی و کاربرد علوم در باستان شناسی است. حدود ۲۵ سال است که این حوزه در ایران ایجاد شده و هدف از آن فهم بیشتر تکنولوژی در دنیای قدیم است. باستانسنجی و کاربرد علوم در باستان شناسی یک علم میانرشتهای است که بین متخصصین علوم پایه، فنی و مهندسی، علوم پزشکی و علوم انسانی همکاری ایجاد میکند.
پژوهشگران در علوم باستان شناسی و باستان سنجی به شناسایی تکنیک در دنیای قدیم میپردازند. به عبارت دیگر، محققان تلاش میکنند سیر تحول یک تکنیک را بهتر بشناسند. هماکنون پژوهشگرانی در دانشگاههای تهران، شیراز، تبریز و سیستان و بلوچستان در این زمینه فعالیت دارند.
استفاده از تکنولوژی در دنیای قدیم صرفا یک مطالعه صرف نیست، بلکه خیلی از اوقات ما با استفاده از مطالعه روی تفالههای صنعتی مثل سربارههای ذوب فلز یا سربارههای ذوب شیشه میتوانیم عناصر کمیابی مثل آرسنیک، بیسموت، قلع یا لیتیوم را دوباره شناسایی کنیم. به عبارت دیگر، تفالههای صنعتی دورههای قدیم معادن جدیدی هستند که میتوان از آنها برای استحصال یا استخراج استفاده کرد.
پژوهشهای امامی در زمینه استفاده از تکنولوژی در دنیای قدیم و کاربرد شتابگرها در شناسایی ترکیب شیمیایی آثار تاریخی منجر به انتخاب وی به عنوان پژوهشگر برگزیده در جشنواره پژوهش ۱۴۰۴ شد. وی از سال ۲۰۱۷ با بررسی شیشهها و مفتولهای چغازنبیل در این حوزه فعالیت میکند.
نکته جالب توجه این است که کمتر کسی در دنیای فعلی متوجه اهمیت و نیاز دوران جدید به باستان شناسی است. در حالی که علم بسیار زیادی در اشیا باستانی محفوظ مانده است.
انتهای پیام/
نظر شما