به گزارش خبرنگار بینالملل ایسکانیوز؛ دور جدید مذاکرات ایران و ایالاتمتحده روز جمعه در مسقط-پایتخت عمان- و در سه نشست فشرده از صبح تا عصر برگزار شد. این گفتوگوها ادامه مسیری بود که پیشتر در آوریل و مه ۲۰۲۵ میان دو طرف در عمان دنبال شده بود. قرار بود دور بعدی مذاکرات در ژوئن همان سال برگزار شود، اما پس از حملات هوایی اسرائیل و ایالات متحده به ایران متوقف شد و فضای بیاعتمادی میان دو طرف افزایش یافت.
پیش از آغاز نشست رسمی، سید عباس عراقچی -وزیر امور خارجه ایران- با بدر بن حمد البوسعیدی، همتای عمانی خود دیدار کرد و در این دیدار پیشنهادهای تهران برای ادامه گفتوگو با واشنگتن مورد بررسی قرار گرفت. گفتنی است عمان همچنان نقش میانجی اصلی میان دو طرف را بر عهده دارد.
فضای پیش از مذاکرات
فضای پیش از آغاز مذاکرات بین ایران و آمریکا تنها دیپلماتیک نبود و نشانههایی از ارسال پیامهای بازدارنده از سوی دو طرف دیده میشد. ایران با توقیف یک نفتکش خارجی در آبهای منطقه، بر توان خود در مدیریت امنیت دریایی تأکید کرد. در مقابل، ایالات متحده نیز حضور نظامی خود را در منطقه تقویت کرد.
ناوگروه هواپیمابر «یواساس آبراهام لینکلن» در دریای عرب و نزدیکی ایران مستقر شد و انتشار تصاویر فعالیتهای آن بهعنوان پیام بازدارندگی ارزیابی شد. گزارشهایی نیز از سرنگونی یک پهپاد ایرانی در نزدیکی این ناو منتشر شد که به افزایش تنشها پیش از مذاکرات انجامید.
در این میان، سفر وزیر امور خارجه ایران از طبس نیز در فضای رسانهای مورد توجه قرار گرفت؛ اقدامی که برخی تحلیلگران آن را اشارهای نمادین به حادثه نظامی ناموفق آمریکا در سال ۱۳۵۹ دانستند.
تلاش برای اعتمادسازی در فضای بیاعتمادی
اعتماد میان تهران و واشنگتن پس از تحولات ماههای اخیر و حمایت آمریکا از حمله اسرائیل به ایران بهشدت کاهش یافته است. ایران ضمن تأکید بر حق خود در بهرهمندی از انرژی هستهای، کاهش تحریمها را یکی از مطالبات اصلی خود میداند. وزیر امور خارجه ایران نیز پیش از مذاکرات اعلام کرد که تهران با چشمانی باز و خاطرهای روشن از سال گذشته وارد دیپلماسی میشود.
نتیجه مذاکرات
در پایان این دور از مذاکرات، وزیر امور خارجه ایران ضمن اشاره به مذاکراتی خوب اعلام کرد که هیأتها برای مشورت به پایتختهای خود بازمیگردند. در واقع این مرحله از گفتوگوها بدون اعلام نتیجه مشخص پایان یافته است.
گفتنی است هیأت آمریکایی به ریاست استیو ویتکاف و با حضور جرد کوشنر و همچنین فرمانده سنتکام نیز بلافاصله موضع رسمی درباره مذاکرات اعلام نکرد. اما چند ساعت بعد ترامپ -رئیس جمهور آمریکا- در خصوص این مذاکرات گفت: «ما گفتوگوهای بسیار خوبی درباره ایران داشتیم. به نظر میرسد ایران خیلی مایل است به توافق برسد. باید ببینیم این توافق چه خواهد بود، اما فکر میکنم ایران واقعا میخواهد به توافق دست پیدا کند».
همچنین وزیر امور خارجه عمان اعلام کرد که کشورش میزبان «مذاکراتی بسیار جدی» میان ایران و آمریکا بوده است. به گفته او، این گفتوگوها به روشنتر شدن دیدگاههای دو طرف کمک کرده و قرار است نتایج آن در تهران و واشنگتن بررسی شود تا در زمان مناسب دور بعدی مذاکرات برگزار شود.
اعمال تحریمهای جدید در حین روز مذاکره
رسانه های خبری گزارش داده اند امریکا تحریمهای جدید علیه ایران اعلام کرده است که شامل دو شخص حقیقی و پانزده نهاد مرتبط با فعالیتهای حوزه نفت ایران است. در همین حال، شبکه راشا تودی گزارش داد که وزارت خزانهداری آمریکا همچنین مجموعهای از تحریمها را علیه چند فرد، شرکت و شماری از کشتیهای مرتبط با ایران اعمال کرده است.
همچنین او در یک فرمان اجرایی به اعمال جدید تحریم ها علیه ایران پرداخت. بر اساس این تصمیم، کالاهای وارداتی از کشورهایی که بهطور مستقیم یا غیرمستقیم از ایران کالا یا خدمات خریداری کنند، میتواند مشمول محدودیتها و تعرفههای جدید آمریکا شود.
تحلیل رسانهها از مذاکرات
رسانههای بینالمللی در پوشش مذاکرات مسقط، بیش از آنکه بر نتایج فوری گفتوگوها تمرکز کنند، تلاش کردهاند فضای کلی حاکم بر مذاکرات را در چارچوب تداوم فشار و همزمانی دیپلماسی و بازدارندگی نظامی تحلیل کنند. از جمله شبکه سیانان در گزارش خود اشاره کرد که بلافاصله پس از پایان مذاکرات روز جمعه، ایالات متحده با اعمال دور جدیدی از تحریمها علیه بخش نفتی ایران و شماری از نفتکشهای مرتبط، این پیام را منتقل کرده است که مسیر گفتوگو لزوماً به معنای کاهش فشار اقتصادی نیست و واشنگتن همچنان ابزار تحریم را بهعنوان بخشی از راهبرد خود حفظ کرده است.
بخش دیگری از تحلیل رسانههای خارجی به نگرانیهای امنیتی ایالات متحده و وضعیت نیروهای نظامی این کشور در خاورمیانه اختصاص داشته است. در این تحلیلها تأکید میشود که در صورت تبدیل تنشها به درگیری نظامی، ایران از مجموعهای از ابزارهای بازدارنده برخوردار است؛ از جمله توان موشکی و پهپادی که میتواند پایگاهها و منافع آمریکا در منطقه را در معرض تهدید قرار دهد.
همچنین به هشدارهای مکرر تهران درباره پاسخ متقابل در صورت حمله و احتمال گسترش دامنه درگیری به متحدان منطقهای آمریکا اشاره شده است. موضوعاتی نظیر نقش بازیگران همسو با ایران در منطقه و سناریوهایی مانند اختلال در تردد انرژی در تنگه هرمز نیز از جمله مواردی است که در تحلیلهای رسانهای بهعنوان عوامل افزایشدهنده هزینه هرگونه رویارویی نظامی مطرح شده است.
در کنار این ارزیابیها، بخشی از تحلیلگران و برخی جریانهای سیاسی در آمریکا و اسرائیل نسبت به کارآمدی مذاکرات تردید دارند و معتقدند گفتوگوها نمیتواند تغییر معناداری در رفتار طرفین ایجاد کند. در این میان، محافل نزدیک به لابیهای حامی اسرائیل و برخی مقامات اسرائیلی خواستار اتخاذ رویکردی سختگیرانهتر و حتی تهاجمیتر از سوی آمریکا هستند.
با این حال، همزمان در این محافل نگرانیهایی نیز درباره پیامدهای یک درگیری مستقیم وجود دارد، چراکه ارزیابیهای امنیتی نشان میدهد در صورت آغاز درگیری، اسرائیل بهعنوان نزدیکترین متحد منطقهای آمریکا میتواند در معرض واکنش مستقیم یا غیرمستقیم ایران قرار گیرد.
از سوی دیگر، بسیاری از کشورهای منطقه، بهویژه دولتهای کوچک حاشیه خلیج فارس، با نگرانی تحولات را دنبال میکنند. این کشورها که میزبان پایگاههای نظامی آمریکا هستند، بهخوبی آگاهند که در صورت وقوع جنگ، قلمرو آنان میتواند به یکی از نخستین نقاط در معرض تنش تبدیل شود؛ مسئلهای که باعث شده اغلب آنها از هرگونه تشدید تنش و حرکت به سمت درگیری نظامی پرهیز کرده و از تداوم مسیر دیپلماتیک حمایت کنند.
با وجود این فضای پیچیده مذاکرات هنوز به نقطه تعیینکننده نرسیده و طرفین پس از بازگشت برای مشورت با پایتختهای خود، احتمالا در روزهای آینده بار دیگر به میز مذاکره بازخواهند گشت. با این حال، بسیاری از ناظران معتقدند که برخلاف دورههای پیشین، رفتوآمدهای دیپلماتیک اینبار نمیتواند برای مدت طولانی ادامه یابد و طرفین ناچار خواهند بود در بازه زمانی محدودتری مسیر مشخصتری را در قبال مذاکرات انتخاب کنند.
انتهای پیام/
نظر شما