به گزارش خبرنگار اجتماعی ایسکانیوز، تا پیش از ساخته شدن فیلم سینمایی دایره مینا به دست کارگردان فقید کشورمان، داریوش مهرجویی، سوداگری خون بازار پررونقی برای کاسبان سلامت در کشورمان پدید آورده بود. حالا اما دهههاست که به برکت ساخت و اکران آن فیلم و حواشیاش سازمان انتقال خون در کشورمان سر برآورده تا ذخیره فراوردههای خونی سامانی به خود ببیند و نظام خدمات درمانی از مواهب این نظم و نسق بهرهور شود. با این وجود نیاز همیشگی برای اهدای خون و همراهی مردمی در کنار کمبود اعتبارات مالی به نگرانیهایی برای مدیریت ذخایر خونی کشور دامن زده است.
در ادامه گفتگوی ایسکانیوز با بابک یکتاپرست سرپرست معاونت اجتماعی سازمان انتقال خون ایران را می خوانید.
یکتاپرست دربارهی نقش سازمان انتقال خون در سازماندهی ذخایر خونی کشور و جلوگیری از سوداگری در این حوزه گفت: شکلگیری این سازمان قدم بسیار مهمی در زمینه سلامت خون بود. اما یک مرحله قبلتر از آن موضوع طب انتقال خون است. علیرغم همه پیشرفتهای بشر هنوز هیچ مادهای که بتواند جایگزین خون شود ساخته نشده است. البته هرزگاهی خبری منتشر میشود که روی مایع خاصی کار شده و درحال آزمایش است اما در عمل هیچ یک از این اقدامات برای جایگزینی خون به نتیجه نرسیده است. در شرایطی که زندگی یک فرد به خطر میافتد و فراورده از دست میدهد باید فرد دیگری بخشی از وجودش را در اختیار او بگذارد تا ادامه زندگیاش ممکن شود.
وی با بیان اینکه سازمان انتقال خون در دهههایی که از تاسیسش گذشته تجربههای زیادی را از سر گذرانده، تصریح کرد: در تجربههای اولیهی سازمان سازگاری و تفاوت گروههای خونی و نیز مسالهی سلامت فرایند انتقال خون از دهنده به گیرنده دغدغههای اصلی بود. چون خون یک بافت زنده محسوب میشود و یک مایع معمولی نیست. حتی در افراد دارای گروه خونی مشترک هم احتمال ایجاد واکنشها و عوارض وجود دارد. این موارد جزو ظرایفی است که در حوزه طب انتقال خون وجود دارد.
یکتاپرست با اشاره به اینکه در گذشته افراد سودجویی از سطح پایینتر اجتماع مبادرت به خونفروشی میکردند، تبیین کرد: در این شیوه از انتقال خون مساله سلامت و بهداشت لحاظ نمیشد. فرد گیرندهی آن خونها با عوارض و مشکلاتی روبرو بود و در نهایت با تاسیس سازمان انتقال خون آن بساط برچیده شد. بعد از آن با ساماندهیهایی که انجام گرفت هرچه جلوتر آمدیم موضوع اهدای خون پررنگتر شد. در آن اوایل مردم اطلاعات چندانی درباره این موضوع نداشتند. اما چون ضرورت تامین خون و فراوردههای خونی کافی در اولویت بود سازوکاری به نام خون جایگزین شکل گرفت.
وی در پاسخ به اینکه چه عواملی مسبب هشدارآمیز شدن وضع ذخایر خونی میشود، گفت: باید به وجود تعادل میان اهدا و مصرف فراوردههای خونی توجه کنیم. اهدای خون یک فرایند اجتماعی است اما خدمترسانی در این حوزه شرایطی مانند دیگر حوزهها ندارد. در این حوزه فرد بخشی از وجودش را نزد سازمان به امانت میگذارد تا با جداسازی فراوردههای مختلف آن اکسیری برای نجات جان بیماران تهیه شود. همه عوامل اثرگذار روی ارتباطات اجتماعی یک فرد مانند ویژگیهای جغرافیایی، اقلیمی و اقتصادی میتواند روی این موضوع هم تاثیر بگذارند.
یکتاپرست اضافه کرد: برای مثال در سرمای زمستان که هوا زود تاریک میشود و با پدیده آلودگی هوا مواجهیم، مردم میخواهند زودتر از محیط کارشان به خانه بروند. اما در فصل بهار عموم مردم مایل به بیرون رفتن و گردش در بوستانها و فضاهای سبز هستند. به دلیل همین عدم تمایل به بیرون آمدن از خانه بسیاری از فعالیتهای اجتماعی از جمله اهدای خون در فصل سرد سال کمرنگ میشود.
سرپرست معاونت اجتماعی سازمان انتقال خون با اذعان به وابستگی ذخایر خونی کشور به مشارکت و مراجعه اهداکنندگان، درباره نقش و اثر نظام تصمیمگیری کشور در پیشبردن این پروسه گفت: ذخایر خونی کشور به طور کلی تحت تاثیر همین قضیه است. در این زمینه دو مولفه باید مدیریت شود. مصرف ذخایر خونی مانند فرایندی است که برای نزولات جوی رخ میدهد. امروزه در علم پزشکی روشهای نوینی مانند پیوند قلب، پیوند کلیه و کبد اتفاق میافتد. در پیوند کلیه به سی واحد خون از یک گروه نیاز است. یعنی برای انجام عمل پیوند کلیه باید سی نفر از یک گروه خون اهدا کنند.
وی با اشاره به اثرگذاری نوع مدیریت و تصمیمگیری در حوزه انتقال خون، خاطرنشان کرد: متاسفانه زیرساختهای انتقال خون در کشور به تناسب زیرساختهای دیگر حوزههای سلامت رشد نکرده است. همین وضعیت درباره میزان دریافتی کارکنان این حوزه هم وجود دارد. اضافهکاری کارکنان انتقال خون یک سوم اضافهکاری کارکنان کادردرمان است. این موضوع باعث نارضایتی کارکنان ما و جابجایی آنها از سازمان انتقال خون به بیمارستانها شده است. در سالهای اخیر ما با کاهش سی درصدی نیروی انسانی مواجه شدهایم.
یکتاپرست با تاکید بر اثرگذاری شدید کمبود منابع مالی بر روند ذخیره فراوردههای خونی گفت: وقتی یکی از کارکنان پایگاه اهدای خون به دلیل کمبود دستمزد کارش را رها میکند بر حجم کار بقیه همکارانش افزوده میشود. این افراد باقیمانده هم وقتی دستمزد بالاتر او را در بخش بیمارستانی میبینند انگیزه ادامه کار را از دست میدهند. از طرفی شرایط کاری بیمارستانها و احساس نیاز بیماران به کادردرمان هم برای کارکنان ما ترغیب کننده است. چون در حوزه انتقال خون این ما هستیم که به اهداکنندگان احتیاج داریم.
سرپرست معاونت اجتماعی سازمان انتقال خون در پاسخ به اینکه در میان مردم تصور نادرستی از پرخطر بودن اهدای خون و احتمال انتقال بیماری و کم خونی شایع شده، گفت: آگاهیرسانی درست در این زمینه تا اندازه زیادی برعهده رسانههاست. اگر ما در سازمان برای نشان دادن فرایندها و فعالیتها فیلم بسازیم خواهند گفت شما درحال تبلیغ برای خودتان هستید. اما اگر این موارد در رسانهها مطرح شود افکار عمومی بیشتر اعتماد میکند. پس باید رسانهها برای ترویج فرهنگ انتقال خون پای کار بیایند.
برخی بیماریها با آزمایش خونهای اهدایی تشخیص داده میشود
وی با اذعان به اینکه انتقال خون باعث ارتقای سلامت در جامعه میشود، گفت: خونهای اهدا شده به منظور تشخیص برخی بیماریها نظیر هپاتیت مورد آزمایش قرار میگیرند و اگر فرد اهداکننده مبتلا باشد خدمات درمانی و مشاوره دریافت میکند. ممکن است بیماری این فرد تا ده سال بعد هم مشخص نشود. اما با مراجعه برای اهدای خون توسط پزشک مشاوره رایگان دریافت میکند و آزمایش رایگان هم خواهد داشت.
یکتاپرست با اشاره به اینکه از هر کیسه خون سه نوع فراورده برای نجات جان بیماران تهیه میشود، گفت: از پکسل خون برای بیماران دارای اختلال خون یا تالاسمی یا بیماران دیالیزی، از پلاسما برای بیماران سوختگی و از پلاکت برای بیماران سرطانی یا بیماران انعقادی استفاده میشود. پس اهدا کننده خون علاوه بر پایش سلامت خود، جان سه هموطن دیگر را هم نجات میدهد.
نسل زد در انفجار شهید رجایی در صف اول اهداکنندگان خون بود
وی درباره تاثیر نوع نگرش و الگوی رفتاری نسل زد بر احتمال کاهش مراجعه برای اهدای خون، گفت: نسل زد مقصر نیست. مشکل از ماست که نمیتوانیم با آنها گفتگو کنیم. این نسل که فقط متعلق به ایران نیست. کانادا یکی از موفقترین کشورها در برقراری ارتباط با این نسل است. البته در کشور ما هم نشانههای امیدوارکنندهای وجود دارد. در جریان انفجار بندرعباس مقابل پایگاههای اهدای خون صفهای طولانی شکل گرفت که بیشتر آنها از دانشجویان و همین نسل زد بودند.
وی درباره شایعات مربوط به واردات خون و احتمال آلوده بودن آن گفت: این قضیه واقعیت ندارد و در حد قصه و افسانه است. در زمینه فراوردههای خونی صادرات و واردات انجام نمیشود. چون ما با پدیدهی جغرافیای بیماریها روبروییم که طی آن برخی بیماریها احتمالا متعلق به یک جغرافیای خاص هستند. در برخی نقاط ایران بیماری مالاریا شایع است و به همین دلیل امکان وجود عامل این بیماری در خون مردم آن نقاط وجود دارد. پس مردم آن نقاط نمیتوانند در تهران خون اهدا کنند. با این حساب صادرات خون میان کشورها هم ممکن نیست.
یکتاپرست با بیان اینکه چرخه تامین ذخایر خونی در همهی دنیا داخلی است، افزود: آنچه امکان صادرات دارد داروهای مشتق از پلاسما است. این مورد شامل انواع واکسنها یا سرمها میشود. بخشی از این اقلام که امکان تولید داخلی ندارند را از خارج وارد میکنیم. در این زمینه هم بخشی از پلاسمای داخلی برای تولید دارو به شرکت تولیدکننده خارجی منتقل میشود. اما متاسفانه افراد ناآگاهی در فضای مجازی جنجال به راه میاندازند که پلاسمای کشور را به خارجیها فروختند و خون اهدایی ما را به کشورهای دیگر صادر کنند. اینها تصورات نادرستی است. بخشی از پلاسمایی که از طریق اهدای خون فراوری میشود مورد استفاده بیماران است و از بخش مازاد آن برای تولید داروهای مشتق استفاده میشود.
انتهای پیام/
نظر شما