پوریا حاجی کریمی عضو هیئت علمی دانشگاه امیرکبیر و پژوهشگر برتر سال ۱۴۰۴ در گفتوگو با خبرنگار گروه دانشگاه ایسکانیوز، عدم دسترسی به تجهیزات آزمایشگاهی روزآمد و افزایش نرخ ارز را از مهمترین مشکلات پژوهشگران دانست و گفت: در یک دهه گذشته تحریمها و افزایش نرخ ارز موجب شده روند خرید تجهیزات آزمایشگاهی و بهروزرسانی آزمایشگاههای موجود عملاً متوقف شود. بخش قابل توجهی از تجهیزات موجود نیز به دلیل خرابی و یا مستعمل بودن از دسترس خارج بوده و در صورت فعال بودن کالیبراسیون آنها با چالشهایی مواجه است. این موضوع اگرچه با راهاندازی نمایشگاه تجهیزات آزمایشگاهی ساخت ایران تا حدی مرتفع شد ولی در خصوص تجهیزات آزمایشگاهی با سطح تکنولوژی بالا همچنان به قوت خود باقی است. برای مثال حدود یک دهه است که در آزمایشگاه روسازی پیشرفته دانشگاه در صدد خرید یک دستگاه پیشرفته هستیم و من هم در نقش دانشجو و هماکنون در نقش سرپرست آزمایشگاه شاهد این هستم که تحریمها و افزایش مکرر نرخ ارز چگونه موجب عدم توفیق در خرید تجهیزات آزمایشگاهی شده است.
دشواری برآورد ریالی طرحهای پژوهشی به دلیل افزایش نرخ ارز
وی افزود: تعریف طرحهای پژوهشی و برآورد مبلغ برای این طرحها از زمان ایدهپردازی تا اجرا در بهترین حالت به ۶ ماه زمان نیاز دارد که بعضاً مذاکره با کارفرمایان، اقناع ایشان، طی فرآیند داوری پیشنهاد طرحهای پژوهشی و... ممکن است این زمان را به بیشتر از یک سال نیز افزایش دهد. متأسفانه طرحهای پژوهشی شامل موضوع تعدیل مبلغ (وابسته به نرخ ارز و تورم کشور) نمیشوند و از زمانی که برآورد ریالی آنها انجام میشود تا زمانی که اجرای آنها در دستور کار قرار میگیرد ممکن است ارزش مبلغ ریالی قرارداد به کمتر از نصف برسد. این موضوع سد راه مهمی در خصوص ساخت و توسعه محصولات در قالب طرحهای پژوهشی شده است زیرا پیشبینی تغییرات و در نظر گرفتن آنها در ارائه مبالغ پیشنهادی کار بسیار دشواری است.
حاجی کریمی گفت: یکی از مشکلات مهم ما در حوزه پژوهش در کشور برنامهریزیهای زمانمند با بازههای زمانی کوتاه و بدون پشتوانه و بعضاً مبتنی بر سلایق اشخاص است. برای مثال در دورهای چاپ مقالات تشویق میشود و در دوره دیگر تقبیح. در دورهای تأسیس شرکتهای دانشبنیان تشویق و حمایت میشود و در دورهای با سختگیریهای بیش از حد مواجه میشود. این در حالی است که از نظر من، همه ارکان پژوهش در جایگاه خود حائز اهمیت هستند. چاپ مقالات، چاپ کتب، طرحهای ارتباط با صنعت، ثبت اختراع و پتنت و... همه باید بر اساس کارکرد خود دنبال شوند. ما متأسفانه در تبیین این موضوعات در سطح دانشگاهها دچار مشکل هستیم. برای مثال تفاوت مقاله و ثبت اختراع برای خیلی از پژوهشگران به خوبی مشخص نیست.
نباید نقش دانشگاه به مهندس مشاور صنعت تقلیل پیدا کند
عضو هیئت علمی دانشگاه امیرکبیر تصریح کرد: مجموعه عوامل اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی موجب شده که مقوله پژوهش دچار اشکالات جدی در کشور باشد. گاهی اوقات تناسب بودجه دانشگاهها و دستاوردهای پژوهشی بیشتر شبیه معجزه است. مشکلات عدیده در ارتباطات بینالمللی، اخذ گرنتهای بینالمللی، تعامل با اساتید دانشگاههای سرآمد در دنیا، جذب دانشجویان با کیفیت بینالمللی و... داریم و این تدریجاً موجب شده در تعریف موضوعات و انجام آنها بسته فکر کنیم. اگر چه دانشگاهها نقش حل مشکلات صنعت را حتماً باید بر عهده داشته باشند ولی نباید از رسالت تولید علم نیز غافل شوند. متأسفانه در بسیاری از اظهارنظرها و گفتوگوها شاهد این هستیم که به دانشگاه به چشم مهندسین مشاور نگاه میشود که باید در کنار صنعت قرار گرفته و مشکلات آن را حل کند. اگر چه تأکید میکنم این نقشی است که دانشگاه میتواند بر عهده بگیرد ولی نباید نقش دانشگاه به این موضوع تقلیل داده شود و نقش تولید علم و آیندهسازی آن فراموش شود. تا زمانی که نگاه به پژوهش از یک کالای لوکس به یک کالای خدمترسان باکیفیت و همچنین آیندهساز تغییر پیدا نکند، مشکلات برطرف نخواهد شد. البته در سالهای گذشته شرایط بهتر شده است ولی همچنان نیازمند کار فرهنگی گسترده در سطح کشور هستیم.
وی در ادامه تاکید کرد: حل مشکلات پژوهشگران چند اولویت مهم دارد که از جمله مهمترین آنها میتوان به تغییر نگرش فرهنگی به مقوله پژوهش در دانشگاهها، صنعت و دستگاههای اجرایی، تجهیز و به روزرسانی آزمایشگاهها و زیرساختهای پژوهشی دانشگاهها، ارزیابی کیفی فعالیتهای پژوهشی دانشجویان و اعضای هیئت علمی اشاره کرد. بودجه دانشگاهها در شرایط بسیار نامتوازنی قرار دارد و در یک دهه گذشته بیشترین فشار به مقوله پژوهش و زیرساختهای آن در دانشگاه آمده است. در شرایط فعلی، عمده نهادهای سیاستگذار و حمایتکننده در حوزه پژوهشی ساختاری دولتی دارند و ضروری است که نقش تشکلهای غیردولتی و NGO ها در این حوزه تقویت شود.
حاجی کریمی درباره درآمدزایی طرحهای پژوهشی خود برای دانشگاه بیان کرد: طرحهای پژوهشی ارتباط با صنعت اعضای هیأت علمی اساساً یکی از منابع درآمدهای اختصاصی دانشگاهها است و از این منظر طرحهای پژوهشی که اینجانب در سالهای گذشته با صنایع مختلف داشتم منجر به درآمدزایی برای دانشگاه شده و همچنین از طریق ارائه راهحلهای پیشنهادی به صنعت موجب کاهش هزینههای ایشان نیز شده است. استفاده از مصالح بازیافتی در تولید مخلوط آسفالتی و همچنین ارائه راهکارهای جایگزین جهت استفاده از پسماندها از جمله مواردی است که در طرحهای پژوهشی اینجانب شاخص بوده و منجر به کاهش هزینههای کارفرمایان نیز شده است.
پژوهشگر جوان برتر ۱۴۰۴ گفت: تولید جوانساز مورد استفاده در مخلوطهای آسفالتی بازیافتی در قالب طرح پژوهشی مشترک انجام شده با شرکت نفت پاسارگاد میتواند در بازیافت گرم آسفالت مورد استفاده قرار گرفته و تولیدکنندگان را از واردات جوانساز بینیاز کرده و مانع خروج ارز شود. در حال حاضر جوانسازهای مورد استفاده در صنعت آسفالت کشور عمدتاً وارداتی بوده و محصول تولید شده در قالب طرح پژوهشی انجام شده در صورت سرمایهگذاری و تولید صنعتی میتواند به جایگزین مناسبی برای محصولات خارجی تبدیل شود.
گفتنی است، حوزه فعالیت اصلی حاجی کریمی مواد و مصالح مورد استفاده در روسازی راهها و فرودگاهها، به ویژه قیر و آسفالت است. موضوعات مربوط به قیرهای اصلاحشده، روشهای نوین تحلیل و طراحی روسازی، بازیافت گرم و سرد روسازی، کاربرد روشهای دادهمبنا، توسعه پایدار، اقتصاد چرخشی و تأثیر تغییرات اقلیمی و گرمایش جهانی از جمله مباحثی است که در این زمینه مورد توجه وی و دانشجویان مقاطع تحصیلات تکمیلی تحت راهنمایی او قرار دارد.
ترکیبی از عملکرد حاجی کریمی در حوزههای مختلف پژوهشی شامل چاپ ۳ کتاب به زبان انگلیسی توسط انتشارات معتبر بینالمللی Elsevier و Springer در یک بازه زمانی ۳ ساله، چاپ بالغ بر ۱۰۰ مقاله در مجلات معتبر داخلی و بینالمللی، به انجام رساندن ۵ طرح پژوهشی در ارتباط با صنعت، ثبت اختراع داخلی و نیز تعدد ارجاعات سایر پژوهشگران و محققین با مقالات و تألیفات وی موجب انتخاب او به عنوان پژوهشگر جوان برتر در گروه فنی و مهندسی در بیست و ششمین جشنواره تجلیل از پژوهشگران، فناوران و نوآوران برگزیده کشور سال ۱۴۰۴ شده است.
انتهای پیام/
نظر شما